Г.Өлзийжаргал

Товч нэр

Г.Өлзийжаргал

Бүтэн нэр

Гэлэгбалсан Өлзийжаргал

Латин нэр

Gelegbalsan Ulziijargal

Албан тушаал

Багш

Харьяалал

Анагаахын суурь шинжлэх ухааны тэнхим

Scopus Author ID

57213170754

Now showing 1 - 8 of 8

Some of the metrics are blocked by your
consent settings
Туузан хорхойтох өвчний үүсгэгчийг митохондрийн ДНХ-ийн нуклеотидын дарааллаар илрүүлсэн дүн
(2020-01-01)
Г.Өлзийжаргал
;
Ч.Ганцэцэг
;
Ж.Хулан
;
М.Наранхажид
Туузан хорхой ангид анагаах ухааны болон мал эмнэлгийн холбогдол бүхий 3000 гаруй зүйлийн шимэгч хорхойнууд багтдаг. Эдгээр шимэгч хорхойнуудын завсрын болон жинхэнэ эзний газар зүйн тархалт, амьдралын мөчлөг, удамзүйн онцлог, байгаль, цаг уурын өөрчлөлтөөс шалтгаалан ангилал зүйд шинэ зүйл, дэд зүйл, гаплотипууд илрэх болсон. Иймд туузан хорхойн тархалтыг зүйл тус бүрээр тодорхойлох, тэдгээрийн удамзүйн холбоог судлах шаардлагатай байна. Нэг эгшингийн тохиолдлын сонголтоор 19-н аймгийн 23 сумаас чоно, үнэг, хярс, ирвэсний нийт 405 ялгадасны сорьцыг цуглуулж судалгаанд хамруулав. Эдгээр сорьцыг митохондрийн ДНХ-ийн аргаар судлахад 27.7 хувьд (112/405) туузан хорхойн ДНХ илэрсэн. Нуклеотидын дарааллыг тогтоон жишиг дараалалтай харьцуулан судлахад чононд AB792713 (Mesocestoides lineatus), AB792720 (Mesocestoides spp), ирвэст AB792719 (Mesocestoides spp), үнэгт AB792718 (Mesocestoides spp), AB792715 (Mesocestoides lineatus), хярст AB792716 (M. lineatus) халдварласан мезоцестоидесийн сox1 генийн зургаан гаплотип; Хярст AB792712 (Mesocestoides spp), ирвэст AB787556 (Mesocestoides spp), үнэгт AB787555 (Mesocestoides spp), AB787554 (Mesocestoides lineatus), AB793741 (Mesocestoides spp), чонод AB787552 (Mesocestoides lineatus) халдварласан мезоцестоидесийн 12S rRNA генийн зургаан гаплотип тус тус илэрч Genbank-нд бүртгүүлсэн. Cox1 болон 12S rRNA генээр тархалтыг тогтооход Сүхбаатар, Дорноговь, Баян-Өлгий, Баянхонгор, Ховд, Өвөрхангай, Төв, Говь-Алтай, Увс зэрэг арван аймагт мезоцестоидес илрэв. Энэхүү судалгааны хүрээнд Монгол улсын оюуны өмчийн газраас шинэ бүтээлийн патент (бүртгэлийн дугаар №4278) авсан.
Some of the metrics are blocked by your
consent settings
Монголд ялгасан Taenia multiceps–ийн митохондрийн цитохром с оксидаза1 генийн нуклеотидийн дарааллын молекул генетикийн онцлог
(2020-01-01)
Г.Өлзийжаргал
;
Ч.Ганцэцэг
;
Ж.Хулан
;
М.Наранхажид
Ценуроз нь чоно, нохой зэрэг махчин амьтдын нарийн гэдсэнд шимэгчилдэг нэг метр орчим урт Taenia multiceps туузан хорхойн авгалдай (Coenurus cerebralis)-гаар үүсгэгдэг. Авгалдай нь цагаан өнгийн шингэнээр дүүрсэн уйланхай байдаг ба малын тархи, нугасанд байрлан шимэгчлэн амьдарна. Taenia multiceps-ийн амьдралын мөчлөгт өвсөн тэжээлтэн амьтад завсрын, харин нохой жинхэнэ эзэн болдог тул нохой элбэг газар уг авчин тархах магадлал өндөртэй юм. Монгол орны арван есөн аймаг, Улаанбаатар хотын есөн дүүргээс нохойн нийт 1422 ялгадасны дээжийг цуглуулан 1142 нохойн ялгадаснаас ДНХ ялган, мтДНХ-ийг илрүүлэх аргаар судлахад 21.9% (52/1142) дээжинд туузан хорхойгоор халдварласан байна. Судалгааны үр дүнд илэрсэн гаплотипуудийг GenBank-нд бүртгэлтэй лавлагаа дараалалтай харьцуулан дүйж удмын мод байгуулахад манай орны нохойн популяцид орчиж буй T. multicepsийн гаплотип газарзүйн хамааралтай ялгаралд орж генетикийн өвөрмөц бие даасан мөчир болж зурагдаж байна. Молекул эпидемиологийн судалгаагаар T. multiceps уулын хээр, ой, хээрийн бүсэд хамрагдах Төв аймгийн Лүн сум, Сэлэнгэ аймгийн Шаамар сум, уулын хээр, ой, хээр, цөлөрхөг хээрийн бүсэд хамрагдах Сүхбаатар аймгийн Дариганга сум, Өмнөговь аймгийн Булган сум, Ховд аймгийн Эрдэнэбүрэн сум, ГовьАлтай аймгийн Хасагт Хайрхан Улаан говь, Дархан хот, Улаанбаатар хотын зарим дүүргүүдэд тус тус илэрлээ.
Some of the metrics are blocked by your
consent settings
Митохондрийн баркод ашиглан туузан хорхойн халдварын тархалтыг тогтоосон үр дүн
(2022-04-28)
Ж.Тэмүүжин
;
Ө.Баярсайхан
;
Г.Өлзийжаргал
;
Ж.Хулан
;
Б.Очирхуяг
Митохондрийн дезоксирибонуклейн хүчлийн дарааллыг филогенетикийн шинжилгээ болон ангилал зүйд төрөл зүйлийг тодорхойлоход түгээмэл ашигладаг. Митохондрийн геном дахь цитохром С оксидазын дэд нэгж 1 (сох1) генийг баркод болгон ашиглахыг эрдэмтэд санал болгож байна. Митохондрийн геномын сох1 генийг ДНХийн баркод болгон ашиглах болсон нь бусад генүүдтэй харьцуулахад универсал праймерууд болон илүү филогенетикийн мэдээлэл агуулдаг учраас хамгийн тохиромжтой гэж үздэг. Иймд нохойн популяцид орчих туузан хорхойн халдварлалтыг митохондрийн сох1 генийн ДНХ-ийн баркод болгон ашиглан тодорхойлох зорилгоор энэхүү судалгааг хийж гүйцэтгэлээ. Нэг агшингийн тохиолдлын сонголтоор Монгол орны 21 аймгаас нийт 1242 ялгадсыг цуглуулав. Нохойны ялгадаснаас ДНХ–ийг ялгахдаа ялгадаснаас ДНХ ялгах цомог (Stool kit; - Qiagen, Germany) -ийг ашиглан үйлдвэрлэгчийн зааврын дагуу ялган цэвэршүүлэн сангерийн аргаар нуклеотидын дарааллыг тогтоосон. Судалгаанд хамрагдсан нийт дээжүүдийн cox1, 12S rRNA генийн нуклеотидийн дарааллыг тогтоон Genbank-нд хадгалагдаж буй жишиг дараалалтай харьцуулан судлахад 5.2% (64/1242)-д Taenia multiceps-ийн халдвар илэрсэн. T. multiceps-ийн халдварын тархалтыг байгалийн бүс бүслүүрээр авч үзвэл тайга (12.5%), ойт хээр (6.6%), хээр (4.7%), цөлөрхөг хээр (3.4%), цөлийн (2.3%) бүсэд тус тус илрэв. T. multiceps халдварын хамгийн өндөр хувь Хөвсгөл аймагт 13.2% (7/53) тодорхойлогдлоо. T. multiceps болон T. hydatigena зүйлүүдийн хооронд генетик зай харьцангуй хол буюу 1.140-1.168; T. hydatigena-ийн AB792722 гаплотип нь Т. hydatigena-н AB792721, AB792724 гаплотипүүдтэй генетик зай харьцангуй ойр буюу 0.002 байна.
Some of the metrics are blocked by your
consent settings
Сувилахуйн сургуулийн I дамжааны оюутнуудын ясны нягт ба бие бялдрын үзүүлэлтүүдийн харилцан хамаарлыг судалсан дүн
(2026-05-22)
Г.Ням-Очир
;
Г.Алтанзул
;
Т.Эрдэнэсайхан
;
Б.Ганбаатар
;
Т.Бат-Эрдэнэ
Үндэслэл: Ясны нягт нь ясны бат бөх, хугаралд тэсвэртэй байдлыг илтгэх чухал үзүүлэлт бөгөөд нас, хүйс, удамшил, бие бялдрын байдал, хооллолт, хөдөлгөөний идэвх зэрэг олон хүчин зүйлээс хамаардаг. Залуу насанд яс эрдэсжин нягтрах үйл явц явагдаг тул энэ үеийн өөрчлөлтийг илрүүлэх нь цаашдын эрсдлийг тодорхойлоход ач холбогдолтой. Иймээс Сувилахуйн сургуулийн I дамжааны оюутнуудад ясны нягтыг хэмжин, бие бялдрын үзүүлэлтэд үнэлгээ өгөх нь уг судалгааны ажлын үндэслэл болж байна. Зорилго: Оюутнуудын ясны нягтыг бие бялдрын зарим үзүүлэлттэй харьцуулан судлах. Арга, аргачлал: АШУҮИС-ийн Сувилахуйн сургуулийн I дамжааны 17-35 насны 297 оюутныг судалгаанд хамруулав. Ясны нягтыг хэт авиан оношилгооны төхөөрөмжөөр шуу ясанд авиа тархах хурдаар тодорхойлсон. Гарын атгалтын хүчийг электрон динамометрээр хэмжиж үнэлсэн. Бие бялдрын үзүүлэлтүүдэд нас, хүйс, биеийн өндөр, жин зэрэг үзүүлэлтүүдийг тооцон стандарт аргачлалаар хэмжин үзүүлэлтүүдэд статистик боловсруулалт хийв. Уг судалгаа нь АШУҮИС-ийн Судалгааны ёс зүйн хяналтын хорооны 2025 оны 11-р сарын 21-ний өдрийн (№26/1) хурлаар ёс зүйн зөвшөөрөл авч, 2026 оны 3-р сарын 28-ны (№26/03-Б02) хурлаар ёс зүйн зөрчилгүй гэж дүгнэгдсэн. Үр дүн: Судалгаанд оролцогчдын ясны нягт Т-оноогоор хэвийн (n=110) 37.1%, багасалттай (n=187) 62.9%, Z-оноогоор хэвийн (n=159) 52.5%, багасалттай (n=138) 45.6% байна. T-оноо 20-иос доош насанд 1.87±0.69, 20-30 насанд 1.44±0.55, 30-аас дээш 1.10±0.31 байсан бол Z-оноо 20-иос доош насанд -0.73±1.38, 20-30 насанд -0.43±1.23, 30-с дээш-0.02±1.27 байсан ба ANOVA шинжилгээгээр бүлгүүдийн хооронд статистик ач холбогдолтой ялгаа ажиглагдсан. (p<0.01) T оноо болон насны хооронд эерэг хамаарал ажиглагдсан бол бусад үзүүлэлтийн хооронд хамаарал ажиглагдаагүй. Z-оноо гарын атгалтын хүчтэй эерэг хамааралтай байна. Дүгнэлт: 1. Ясны нягт бууралт өндөр хувьтай илэрсэн нь залуу насанд ясны эрдэсжилт бүрэн гүйцээгүйтэй холбоотой байж болно. 2. Насны бүлгүүдийн хооронд ясны нягт ялгаатай байсан (p<0.01) нь насыг ясны нягтад нөлөөлөх чухал хүчин зүйл болохыг илтгэж байна.
Some of the metrics are blocked by your
consent settings
Түлэнхийн тасагт хэвтэн эмчлүүлэгсдийн дунд олон эмэнд тэсвэртэй грам-сөрөг бактерийг илрүүлсэн нь
(2021-03-21)
Б.Баяраа
;
Г.Өлзийжаргал
;
Б.Ганбаатар
;
Т.Хосбаяр
;
С.Цогтсайхан
Зорилго: Түлэнхийн тасагт хэвтэн эмчлүүлэгсдийн дунд олон эмэнд тэсвэртэй грам-сөрөг (ОЭТГСБ)-ийг илрүүлж, өвчтөн хооронд ОЭТГСБ дамжиж буй эсэхийг молекулын шинжилгээгээр тодорхойлохыг зорьсон. Судалгааны материал арга зүй: Гэмтэл Согог Судлалын Үндэсний Төв (ГССҮТ)-ийн түлэнхийн 65 болон бусад тасагт хэвтэн эмчлүүлэгч 985 өвчтнөөс шулуун гэдэсний арчдасын сорьц авсан. Сорьцноос ОЭТГСБ-ийг өсгөврийн аргаар MALDI-TOF, VITEK2 aвтомат анализатор ашиглан илрүүлж, антибиотикийн тэсвэржилтийг дискээс нэвчүүлэх аргаар тодорхойлов. Карбапенемаза фермент ялгаруулж буй A. baumannii болон P. aeruginosa омгийн удамзүйн хамаарлыг молекулын шинжилгээгээр тодорхойлов. Үр дүн: Түлэнхийн тасгийн 65 өвчтний 45-д (69.2%, 45/65), ГССҮТ-ээс судалгаанд хамрагдагсдын 418-д (42.4%, 418/985) ОЭТГСБ илэрсэн. ГССҮТ-ийн 985 өвчтний 158-с давтан сорьц авахад ОЭТГСБ 69.6% (110/158) буюу түлэнхийн тасгийн түвшинтэй ойролцоо гарсан. Дээрх A. baumannii-ийн 2 омог (MLST 642), P. aeruginosa-ийн 6 омог (MLST 235) тус тус удамзүйн хувьд ижил гарал үүсэлтэй нь тодорхойлогдсон. Пульс электрофорезийн шинжилгээгээр P. aeruginosa-ийн 6 омгийн 4 нь ижил (PFGE A), 2 нь өөр (PFGE C, B) халдварын голомттой болох нь тогтоогдсон. Дүгнэлт: Судалгаанд хамрагдагсдын дунд ОЭТГСБ-ийн халдвар өндөр илэрсэн ба эмнэлгийн дотор өвчтөн хооронд ОЭТГСБ-ийн халдвар дамжсан нь молекул биологийн шинжилгээгээр тогтоогдов. Энэ нь ГССҮТийн түлэнхийн тасагт халдвар хамгааллын дэглэмийг сайжруулж, халдвараас урьдчилан сэргийлэх зорилгод нийцүүлэн тасгийн зохион байгуулалтыг өөрчлөх шаардлагатайг харуулж байна.
Some of the metrics are blocked by your
consent settings
Туберкулины арьсны сорил болон интерферон гамма ялгаралтын шинжилгээгээр сүрьеэгийн халдварыг илрүүлж, харьцуулан судалсан дүн
(2019-11-18)
А.Мөнхзаяа
;
Г.Гантунгалаг
;
Б.Хулан
;
О.Батбаяр
;
Б.Дэлгэрэх
Сүрьеэгийн халдвартай хүмүүст эмнэлзүйн шинж тэмдэг илэрдэггүй, халдвар тараах эрсдэлгүй боловч тодорхой хугацааны дараа 5-10% нь идэвхтэй сүрьеэд шилждэг. Иймд сүрьеэгийн халдварыг сүрьеэтэй өвчтний гэр бүлийн хавьталд туберкулины арьсны сорил (ТАС) болон интерферон гамма ялгаралтын шинжилгээ (ИГЯШ)-ээр илрүүлж, аргуудыг харьцуулан судлахыг зорилоо. Судалгаанд Хан-Уул дүүргийн Эрүүл Мэндийн Төвийн сүрьеэгийн диспансерт 2017 оны 1 дүгээр сараас 8 дугаар сарын хооронд сүрьеэ өвчтэй оношлогдсон 204 өвчтөний өрхийн хавьтал болох 280 хүнийг хамруулав. Судалгаанд хамрагдагсдад ТАС, ИГЯШ, цээжний гэрлийн шинжилгээ хийж гүйцэтгэв. Өрхийн хавьтлуудын дундах сүрьеэгийн халдварын түвшин ТАС-оор 57.1% (160/280), ИГЯШ-ээр 48.2% (135/280) тус тус өндөр илэрсэн. Цээжний гэрлийн шинжилгээнд 71.4% (200/280) нь хамрагдсанаас 75% (150/200) нь ямар нэг өөрчлөлтэй байсан ба тэдгээрээс хэвийн бус-цэр авах шаардлагатай 11 (7.3%) тохиолдлоос цэрний сорьц цуглуулан, түрхэц болон өсгөвөрлөх шинжилгээнд хамруулахад 1 (0.7%) тохиолдол түрхэц эерэг болох нь тогтоогдсон. Туберкулины арьсны сорил, ИГЯШ хоёр аргын хоорондын нийцлийг тодорхойлоход Cohen-ий K (каппа) коеффициент нь 0.38 буюу сул нийцэлтэй, тохирсон хувь 68.9% байв.
Some of the metrics are blocked by your
consent settings
Distribution and prevalence of Taenia hydatigena, Taenia multiceps, and Mesocestoides spp. in Mongolian sheepdogs
(Elsevier BV, 2022-02)
Temuujin, Janjiv
;
Ulziijargal, Gelegbalsan
;
Yeruult, Chultemsuren
;
Amarbayasgalan, Zagd
;
Mungunzaya, Tangad
Gastrointestinal parasite infections in livestock and companion animals in Mongolia have not been investigated sufficiently. This study aimed to determine the prevalence of cyclophyllid cestodes (Taeniidae and Mesocestoididae) in Mongolian sheepdogs using copro-DNA analysis. Sheepdog fecal samples (n = 1242) were collected from five ecological zones (mountain taiga, forest-steppe, steppe, desert-steppe, and desert) and four geographical regions (Western, Khangai, Central, and Eastern) within 20 of the country's 21 provinces. Among the 1242 samples, 201 (16.2%) tested positive for mitochondrial cytochrome c oxidase subunit 1 (cox1) and ribosomal 12S rRNA encoding genes of cyclophyllid cestodes. Prevalence in the mountain taiga, forest-steppe, steppe, desert-steppe, and desert zones was 29.2%, 15.4%, 15.1%, 20.1%, and 9.1%, respectively. Prevalence in the Western, Khangai, Central, and Eastern regions was 19.9%, 18.6%, 12.1%, and 12.8%, respectively. Taenia hydatigena, Taenia multiceps, and two Mesocestoides species (Mesocestoides sp.1 and Mesocestoides sp.2) were identified. T. hydatigena was found in the samples from all 20 provinces (all five zones and four regions), while T. multiceps was detected in the samples from 19 provinces (all five zones and four regions). Mesocestoides sp.1 infection was detected in the samples from all zones (except desert) and regions; it was detected in 14 provinces. Mesocestoides sp.2 infection was detected in the samples from all zones (except mountain taiga) and regions and found in seven provinces. Cyclophyllidea infection in sheepdogs is highly prevalent across Mongolia, representing a zoonotic risk. Implementation of a surveillance program for sheepdogs and their owners, and the wild animals in all ecological zones should be considered. In addition, control measures, including public awareness campaigns, especially for sheepdog owners, and periodic deworming of sheepdogs are warranted.
Scopus© Citations 7
Some of the metrics are blocked by your
consent settings
Molecular identification of Taenia hydatigena and Mesocestoides species based on copro-DNA analysis of wild carnivores in Mongolia
(Elsevier BV, 2020-04)
Ulziijargal, Gelegbalsan
;
Yeruult, Chultemsuren
;
Khulan, Janchiv
;
Gantsetseg, Choijilsuren
;
Wandra, Toni
Cyclophyllidean tapeworms obligatorily parasitize numerous mammalian species, including herbivores, domestic animals and humans, of which, the genera Taenia and Mesocestoides are well characterized. However, little is known about these parasitic infections in wild animals. This study aims to investigate the prevalence and distribution of Taenia sp. and Mesocestoides sp. in wild carnivores in Mongolia by identifying tapeworm species based on mtDNA analysis. The field survey was carried out in 2012-2013 in 19 provinces located in different ecological regions. A total of 405 fecal samples from wild carnivores were collected. Specific DNA markers in fecal samples was detected via copro-DNA analysis and tapeworm species were identified by DNA sequencing. From 27.7% (112/405) of samples, cox1 and 12S rRNA genes of tapeworms were amplified. Further, Taenia hydatigena (50.0%, 56/112) and two Mesocestoides species, including Mesocestoides sp.-1 (36.6%, 41/112) and Mesocestoides sp.-2 (13.4%, 15/112) were identified by DNA sequencing. The prevalence of T. hydatigena was 19.9% (27/136), 13.8% (23/167), 4.8% (3/62), and 7.5% (3/40) in wolves, red foxes, corsac foxes, and snow leopards, respectively. The prevalence of Mesocestoides sp.-1 was 14.7% (20/136), 9% (15/167), 9.7% (6/62) in wolves, red foxes, and corsac foxes, while the prevalence of Mesocestoides sp.-2 was 4.4% (6/136), 1.8% (3/167), 3.2% (2/62), and 10.0% (4/40) in wolves, red foxes, corsac foxes, and snow leopards, respectively. T. hydatigena was found throughout all ecological regions, while Mesocestoides sp.-1 was in the mountain taiga, forest-steppe, steppe, desert-steppe, and desert, and Mesocestoides sp.-2 in the alpine, forest-steppe, steppe, and desert-steppe ecoregions. This study revealed the prevalence and distribution of cyclophyllidean tapeworms in wild carnivores in Mongolia; while also confirming that wolves, red foxes, corsac foxes, and snow leopards serve as definitive hosts for unidentified Mesocestoides species.
Scopus© Citations 22

Г.Өлзийжаргал

Filters

Settings

Sort By

Results per page