Даваа–Баасан 08:30–20:00 · Бямба 09:00–16:00
Now showing 1 - 8 of 8
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Махны үйлдвэр болон үхрийн түүхий мах худалдаалах цэгээс илэрсэн staphylococcus aureus-ийн антибиотик тэсвэржилтийг судалсан дүн
    (2024-05-13)
    Д.Амгаланзаяа
    ;
    ;
    Б.Анужин
    ;
    ;
    Ж.Сарантуяа
    Үндэслэл: Staphylococcus aureus (S.aureus) нь хүрээлэн буй орчны S. aureus бүхий л гадаргуу дээр удаан оршихоос гадна хүн, амьтны хамрын Антибиотик хөндий, арьсны гадаргууд их хэмжээгээр оршиж, шууд болон шууд тэсвэржилт бус замаар дамждаг. Тиймээс өвчтэй хүнээс гадна бохирдсон тоног Түүхий мах төхөөрөмж, багаж хэрэгсэл, орчин нь хүнсний бохирдлын эх үүсвэр mecA болдог учраас хүнс хадгалах, бэлтгэх, тээвэрлэх бүх үе шатанд эрүүл ахуйн зарчмуудыг баримтлах шаардлагатай. Бэлтгэх явцад их хүрэлцдэг, бэлтгэсний дараа бага температурт хадгалагддаг хүнс нь бактерийн бохирдолд илүүтэй өртдөг. Бид өмнө суурь судалгаанд мах бэлтгэх цэг болох Эмээлт түүнээс 25км зайд машинаар тээвэрлэн худалдаалдаг захуудаас дээж цуглуулан шинжлэхэд бактерийн бохирдол илэрсэн. Мах зөөвөрлөн худалдаалдаг болон нэг дороос махыг бэлтгэн худалдаалдаг цэгүүдийн хооронд бактерийн бохирдол ялгаатай эсэхийг тодорхойлох хэрэгцээ тулгарч байна. Зорилго: Мах худалдаалах цэгээс цуглуулсан үхрийн түүхий мах болон гадаргуугийн арчдаснаас Staphylococcus aureus-ийн бохирдлыг илрүүлж антибиотик тэсвэржилтийг тодорхойлох. Арга, аргачлал: Судалгааг агшингийн судалгааны загвараар хийж гүйцэтгэлээ. Бид мах бэлтгэх болон худалдаалах цэгүүдээс үхрийн түүхий мах болон гадаргуугийн арчдас цуглуулж, ISO 6888-1:2021 стандартын дагуу стафилакоккын бохирдолтой эсэхийг шинжиллээ. Өсгөвөрлөгдсөн өсгөврөөс дезоксирибонуклейн хүчил (ДНХ) ялгаж, S.aureus-ийн зүйл өвөрмөц термонуклеаза энзимийг кодлогч nucA генийн 270хн урттай бүтээгдэхүүнийг полимеразийн гинжин урвал (ПГУ)-аар олшруулж, баталгаажуулав. Антибиотикт мэдрэг чанарыг Kirby–Bauer-ийн боловсруулсан диск диффүзийн аргаар тодорхойллоо. Антибиотикийн дискийг тойрч үүссэн өсөлт саатсан бүсийн диаметрийг хэмжин, Clinical and Laboratory Standards Institute guidelines (CLSI M100-S27) стандартын дагуу мэдрэг болон тэсвэртэй гэж үнэллээ. Мөн метициллинд тэсвэржилт үүсгэгч, пенициллин-холбогч уураг (PBP 2A) кодлогч mecA, mecC ген, ванкомицинд тэсвэржилт үүсгэгч уураг кодлогч vanA, vanB генүүдийг ПГУ-аар илрүүллээ. Үр дүн: Судалгаанд махны үйлдвэрээс цуглуулсан 160, мах худалдаалах цэгээс 212 нийт 372 дээжийг шинжиллээ. Махны үйлдвэрээс цуглуулсан дээжинд S. aureus-ийн бохирдол илрээгүй бол мах худалдаалах цэгээс цуглуулсан үхрийн түүхий махны дээжний 31.3%, гадаргуугийн арчдасны 17.3 % нь S. aureus-аар бохирдсон байв. Үхрийн түүхий махны дээжид илэрсэн S.aureus нь оксациллин, ампициллин, болон пенициллинд хамгийн их тэсвэржилттэй байлаа. Харин гадаргуугийн арчдасны дээжээс илэрсэн омгуудын талаас дээш хувь нь оксациллин, тетрациклин, азитромицин, болон клиндамицинд тэсвэртэй байна. Антибиотикт тэсвэржилтийг үүсгэгч уураг кодлогч 4 генийг S.aureus-ийн омгуудад илрүүлэхэд vanA, vanB, болон mecC ген илрээгүй. Харин mecA үхрийн түүхий махны дээжийн 24.4% (n=10), гадаргуугийн арчдасны 35.7% (n=5) илэрлээ. Дүгнэлт: Мах худалдаалах цэг нь S. aureus-ийн бохирдол илүү байсан бөгөөд илэрсэн омгууд нь антибиотикт тэсвэржилт өндөртэй байгаа тул S.aureus-ийн шалтгаант хоолны хордлого үүсгэх эрсдэл өндөр, түүгээр бохирдсон хүнсний шалтгаант хоолны хордлого, халдварын үеийн эмчилгээнд хүндрэл үүсэх боломжтойг илтгэж байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Зүрхний титэм судасны эмгэг болон дерматоглификийн үзүүлэлтүүдийн хоорондын хамаарлыг судалсан дүн
    (2020-01-01)
    Л.Анужин
    ;
    Ж.Сарантуяа
    ;
    Дэлхийн улс оронуудад зүрхний титэм судасны эмгэгийг дерматоглификийн аргаар эрт илрүүлэх, өвдөх эрсдлийг үнэлэх боломжийг эрэлхийлэх болжээ. Энэхүү судалгаагаар бид зүрхний титэм судасны эмгэгтэй хүмүүст дерматоглификийн үзүүлэлтүүдийн онцлогыг илрүүлэхээр зорилоо. Судалгааг 2019 оны 1-р сараас 3-р сар хүртэлх хугацаанд Баянгол дүүргийн 9-р хорооны “Нандин хүсэл” өрхийн эрүүл мэндийн төвийг түшиглэн гүйцэтгэсэн. Судалгаанд эрүүл 25 хүн, зүрх судасны эмгэгтэй 25 хүнийг хамруулсан ба судалгаанд оролцогчдын гарын алга болон хурууны хээг хэвлэлийн будаг ашиглан мэдээ материалыг цуглууллаа. Судалгаанд 21-79 насны нийт 50 хүн хамрагдсанаас 15(30%) нь эрэгтэй, 35(70%) эмэгтэй нь байлаа. Эрүүл болон эмгэг бүлгийн оролцогчдын 10 хуруун дээр илрэх чигчий гогцоо хээ, нуман хээ нь статистик ач холбогдол бүхий ялгаатай байв (p<0.05). Мөн нийт эмэгтэй оролцогчдын хурууны судлын тоонд статистик ач холбогдол бүхий ялгаа ажиглагдлаа (p<0.05). Эдгээрээс харахад зүрхний титэм судасны эмгэгтэй хүмүүсийн дунд чигчий гогцоо болон нуман хээний давтамж өндөр байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Төрөл ойртсон болон удам төрлийн хамааралгүй гэр бүлүүдэд дерматоглификийн А-В товгорын судлын тоог харьцуулан судалсан дүн
    (2024-12-21)
    Д.Отгонбямба
    ;
    Ч.Баттогтох
    ;
    Ж.Сарантуяа
    ;
    Үндэслэл: Төрөл ойртсон гэрлэлт нь эцэг эхийн аль алинаас нь ижил аллелийг өвлөн авах улмаас удамшлын эмгэг үүсэх магадлалыг нэмэгдүүлдэг. Судлаачид дерматоглификийн аргыг удамшлын эмгэг, зарим хам шинж зэрэг хурууны хээтэй холбоотой эмгэгийг оношлох өргөн хүрээний аргын нэг хэсэг болгон ашигладаг. Мөн цусны даралт ихсэх, чихрийн шижин эсвэл бусад удамшлын бус эмгэгүүдийн судалгаанд ашигласан байна. Дерматоглификийн арга нь удамшлын эмгэгийг судлах нэмэлт хэрэгсэл байж болох ч төрөл ойртолттой холбоотой генетикийн ихэнх эмгэгийг оношлоход түгээмэл хэрэглэгддэггүй. Харин биохимийн шинжилгээ, генийн мутаци илрүүлэх шинжилгээ нь оношилгооны үндсэн хэрэгсэл хэвээр байгаа нь тухайн судалгааг хийх үндэслэл болсон. Зорилго: Төрөл ойртсон болон удам төрлийн хамааралгүй гэр бүлийн гишүүдийн A-B товгорын судлын тоо өвөрмөц онцлогтой эсэхийг судлах. Арга, аргачлал: Бид энэхүү судалгааг тохиолдол хяналтын судалгааны загварыг ашиглан, 2024 оны 6 дугаар сараас 10 дугаар сар хүртэл 176 оролцогчийг хамруулав. Генеалогийн аргаар төрөл ойртсон нь батлагдсан нийт 32 гэр бүлээс судалгааны шалгуурыг хангасан 47 оролцогчийг тохиолдлын бүлэгт хамруулсан ба хяналтын бүлэгт 129 оролцогчийг хамруулав. Үр дүн: Төрөл ойртсон бүлэг болон удам төрлийн хамааралгүй бүлгийн A-B товгорын судлын тоо мэдэгдэхүйц ялгаатай байв (p<0.05). Дүгнэлт: Судалгааны үр дүнгээс харвал төрөл ойртсон гэр бүлийн гишүүдийн дерматоглификийн арга нь төрөл ойртолтын шалтгаант удамшлын эмгэгийн оношилгоонд хэрэглэх арга хэрэгсэл байж болох тул эмнэлзүйн хэрэглээнд нэмэлтээр хоёр бүлгийн хурууны хээ, алганы хээний давтамж, ялгааг үнэлэх, хэв маягийн эрчим, Данкмейжерийн индекс, Фурухата индекс, “atd”, “dat” болон “tda” өнцгийн үнэлгээ гэх дерматоглификийн шинж чанаруудыг үнэлэх шаардлагатай байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Саримсны ханд болон саримсны ханд агуулсан желатинан нанопартиклийн бактерийн эсрэг болон цус задлах идэвхийн судалгаа
    (2020-05-01)
    Б.Намуунзул
    ;
    Б.Цэрэндолгор
    ;
    Ж.Сарантуяа
    ;
    Саримс нь бактерийн эсрэг болон хавдрын эсрэг өндөр идэвхтэй болох нь олон судалгаагаар тогтоогдсон байдаг. Зорилго: Бид энэхүү судалгаагаар Монгол болон Хятад саримснаас спиртэн болон усан ханд бэлтгэн, ханд тус бүрээс желатинан нанопартикль гарган авч, бактерийн эсрэг болон цусны улаан эс задлах идэвхийг үнэлэхийг зорилоо. Судалгааны хэрэглэгдэхүүн ба арга зүй: Бактерийн эсрэг идэвхийг дискийн нэвчилтийн болон шингэрүүлэлтийн аргаар тодорхойлсон бол, цусны улаан эс задлах идэвхийг спектрофотометрээр тодорхойллоо. үр дүн: Монгол спиртэн ханд болон Хятад спиртэн ханд нь бактерийн эсрэг идэвхтэй буюу 15 мм өсөлт дарангуйлагдсан бүс үүсгэсэн байна. Харин шөлөнд шингэрүүлэх аргаар бактерийн өсөлтийг дарангуйлах идэвхийг үнэлэхэд хятад спиртэн ханд нь илүү идэвхтэй буюу 16 мг/мл тун нь өсөлтийг дарангуйлах хамгийн бага тун байсан. Цусны улаан эс задлах идэвхийг үнэлэхэд саримсны ханд болон саримсны ханд агуулсан нанопартикль цусны улаан эс задлах идэвхгүй болох болох нь тогтооглоо. Дүгнэлт: Энэ бүгдээс дүгнэхэд саримсны ханд нь бактерийн эсрэг идэвхтэй, цусны улаан эс задлах идэвхгүй болох нь харагдаж байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Аутосомын богино дарааллын давталтын анализаар гэр бүлийн гишүүдийг харьцуулан судалсан зарим үр дүн
    (2024-12-21)
    Б.Буяндэлгэр
    ;
    Д.Отгонбямба
    ;
    Ж.Одонгоо
    ;
    Х.Нурлан
    ;
    Үндэслэл: Дезоксирибонуклейн хүчил (ДНХ)-ийн шинжилгээ хийх нь удам төрлийн хүмүүсийн хамаарлыг магадлахад ач холбогдолтой байдаг.1 2019 оны байдлаар 26 сая орчим хүн ДНХ геномын шинжилгээ хийлгэсэн гэсэн тоо баримт байдаг бөгөөд ихэнх нь удмын хамаарлаа тодорхойлуулах зорилгоор уг шинжилгээг хийлгэжээ.2 Монгол хүний удмын сангийн аюулгүй байдлыг хамгаалах, цус ойртолт, удамшлын өвчнөөс сэргийлэх, хүний генетикийн оношилгоо, эмчилгээ, генийн сангийн аюулгүй байдлыг зохицуулах асуудлууд нь Монгол улсын хувьд чухал асуудал болсоор байна. Иймд аутосомын БДД-ын шинжилгээг төрөл ойртсон гэр бүлүүдийн дунд хийх нь олон талын ач холбогдолтой учраас уг судалгааг хийх үндэслэл боллоо. Зорилго: Төрөл ойртсон гэр бүлийн гишүүдийг богино дарааллын давталт (БДД)-ын анализ ашиглан судлах. Арга, аргачлал: Судалгаанд асуумж болон генеалогийн аргаар төрөл ойртсон гэрлэлт эсэх нь баталгаажсан нийт 31 гэр бүлийн 114 оролцогчдыг хамруулсан. Төрөл ойртсон гэр бүлийн гишүүдийн аутосомын БДД-ын 19-21 маркеруудын аллелиудыг Globalfiler express PCR amplification урвалжийн цомог ашиглан тодорхойлж, Genoproof Suite v1.0 ба Powermarker v3.25 программ хангамжуудыг ашиглан биостатистикийн утгууд, үр дүнг тооцлоо. Үр дүн: 31 гэр бүлийн аутосомын БДД-ын маркеруудын бодит p-утга (exact p-value) FGA маркер (0.0302), CSF1PO маркер (0.0029)-т тус бүр хамгийн бага тодорхойлогдсон нь статистик ач холбогдолтой байв. Удам төрлийн хамааралтай 8 гэр бүлийн 10 хүүхдүүдэд гомозигот аллелийн эзлэх хувь 27 байсан нь хамгийн өндөр байв. 31 гэр бүлээс 14 гэр бүл удам төрлийн хамааралгүй, 9 гэр бүл удам төрлийн хамааралгүйг батлах боломжгүй, 8 гэр бүл удам төрлийн хамааралтай гэж тус тус тодорхойлогдлоо. Генетикийн олон янз байдал (Hobs) SE33 маркерт (0.8982) хамгийн өндөр, CSF1PO маркерт (0.6542), D2S441 маркерт (0.696) хамгийн бага байхаар тус тус тооцоологдлоо. Төрөл ойртолтын коэффициент (f) D22S1045 маркерт (0.33) хамгийн өндөр, D10S1248 маркерт (0.1) хамгийн бага байлаа. Дүгнэлт: 1. Төрөл ойртсон 31 гэр бүлүүдийн нийт 114 гишүүдийн аутосомын богино дарааллын давталтын маркеруудын аллелиудыг тодорхойлов. Ингэснээр удам төрлийн хамаарлыг магадлах хувь, ижил төстэй байдлын индекс, гомозигот/гетерозигот аллелийн харьцаа, аллелийн давтамж, генетикийн олон янз байдал, төрөл ойртолтын коэффициент, бодит p-утга зэргийг тооцох боломжтой болов. 2. Төрөл ойртсон 31 гэр бүлүүдийн удам төрлийн хамаарлыг магадлах хувь, ижил төстэй байдлын индексийг харьцуулан судлахад 14 гэр бүл удам төрлийн хамааралгүй, 9 гэр бүл удам төрлийн хамааралгүйг батлах боломжгүй, 8 гэр бүл удам төрлийн хамааралтай тодорхойлогдсон нь аутосомын БДД-ын анализаар удам төрлийн хамаарлыг 3-4-р үе хооронд магадлах, 1-2-р үе хооронд бататгах боломжтойг харуулав. 3. Төрөл ойртсон гэр бүлүүдэд генетикийн олон янз байдал (Hobs) SE33 маркерт (0.8982) хамгийн өндөр, CSF1PO маркерт (0.6542), D2S441 маркерт (0.696) хамгийн бага, төрөл ойртолтын коэффициент (f) D22S1045 маркерт (0.33) хамгийн өндөр, D10S1248 маркерт (0.1) хамгийн бага тус тус тодорхойлогдсон, CSF1PO болон FGA маркеруудын бодит p-утга статистик ач холбогдолтой байсан нь төрөл ойртсон гэр бүлийн удам төрлийн хамаарлыг үнэлэхэд SE33, CSF1PO, D22S1045, D10S1248, FGA маркерууд, үүнээс CSF1PO маркер чухал ач холбогдолтой байна гэж үзлээ.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    CRBN генийн 1274 C>T мутацийг оюуны хомсдолтой харьцуулан судалсан дүн
    (2024-03-20)
    М.Номундарь
    ;
    Т.Сувд
    ;
    Б.Хонгорзул
    ;
    Н.Цэвэлмаа
    ;
    Ц.Анужин
    Үндэслэл: Судлаачдын тогтоосноор оюуны хомсдол нь дэлхийн нийт хүн амын 1-3 хувийг эзэлдэг. Оношлоход хүнд, эмчилгээ хомс ба эмнэлзүйн илрэлээс хамааран насан туршид хараа хяналт тавих шаардлага гардаг зэрэг эрүүл мэндийн болон нийгмийн тулгамдаж буй асуудлын нэг юм. Судлаачид удамшлын гаралтай шалтгааныг зарим генийн мутацитай холбон тайлбарладгаас CRBN генийн 1274 C>T мутацийг оюуны хомсдол үүсэх эмгэг жамд оролцдог болохыг тогтоосон байдаг. Монгол улсад хийгдсэн судалгаа хомс байгаа нь энэхүү судалгааг хийх үндэслэл боллоо. Зорилго: CRBN генийн 1274 C>T цэгэн мутацийг оюуны хомсдолтой холбон судлах. Арга, аргачлал: Бид энэхүү судалгааг аналитик судалгааны агшингийн загвараар хийж гүйцэтгэв. Судалгаанд нийт 315 хүнийг хамруулсан. Судалгаанд оролцогчдын цусны шинжлэгдэхүүнээс геномын ДНХ-ийг ялган, бай дарааллыг ПГУ аргаар олшруулсан. R419X мутацийг огтлогдсон хэрчмийн уртын полиморфизмын аргаар илрүүлсэн. Мутацийг шинжлэгдхүүнд нуклеотидын дараалал тогтоох аргаар баталгаажуулсан. Статистик боловсруулалтыг Microsoft Excel, SnapGene программуудыг ашиглан гүйцэтгэсэн. Үр дүн: Судалгаанд нийт 154 гэр бүлийн 315 хүн хамрагдсан ба үүнээс 61% нь эмэгтэй (n=192), 39% нь эрэгтэй (n=123), дундаж нас нь 38.55±18.55 жил байв. Судалгаанд оролцогчдын 219 нь хам шинжийн бус буюу зөвхөн оюуны хомсдол илэрсэн бол 96 нь хам шинжийн оюуны хомсдолтой байсан. Оюуны хомсдолыг хүндийн зэргээр ангилан үзэхэд F70 бүлгийн 226, F71 бүлгийн 54, F72 бүлгийн 22, F73 бүлгийн 13 оролцогч тус тус байсан ба зөвхөн оюуны хомсдол илэрсэн тохиолдолд нийт оролцогчийн 63.47% (n=139) нь хөнгөн, 21% (n=46) нь хүндэвтэр, 7.76% (n=17) нь хүнд, 7.76% (n=17) нь оюуны гүнзгий сааталтай, хам шинж илэрсэн нийт оролцогчдын 77.08% (n=74) нь хөнгөн, 9.38% (n=9) нь хүндэвтэр, 5.2% (n=5) нь хүнд, 8.33% (n=8) нь гүнзгий хэлбэрийн оюуны хомсдолтой байгаа нь тус тус тодорхойлогдлоо. Судалгаанд оролцогчдын дунд CRBN генийн 1274 C>T цэгэн мутаци илэрсэнгүй. Дүгнэлт: CRBN генийн 1274 C>T цэгэн мутаци илрээгүй нь Монгол оронд оюуны хомсдолтой хүн амын дунд СRBN генийн 1274 C>T мутацийн тархалт ховор байх боломжтойг харуулж байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Монгол эрэгтэйчүүдийн дунд Chlamydia trachomatis халдварын тархалтыг тодорхойлсон дүн
    (2021-03-13)
    С.Арнабек
    ;
    Ж.Сарантуяа
    ;
    Эрэгтэйчүүдийн үргүйдэлд бэлгийн замаар дамжих халдвар чухал нөлөөтэй байдаг. Ийм халдваруудаас Chlamydia trachomatis нь үргүйдэлд илүү нөлөө үзүүлдэг болохыг олон судалгаанууд баталсаар байна. Иймд бид Chlamydia trachomatis–ийн халдварыг эрэгтэйчүүдэд илрүүлж, үргүйдлийн түвшинтэй харьцуулахаар зорилоо. Судалгааг 2017 оны 12-р сараас 2019 оны 2-р сар хүртэл ‘’Алтан жор’’ Андрологи клиник лаборатори болон АШУҮИС-ийн Био-Анагаахын сургуулийн Молекул биологи-Удам зүйн тэнхимийг түшиглэн хийж гүйцэтгэсэн бөгөөд эмнэлэгт суурилсан нэг агшингийн судалгааны хэлбэрээр явууллаа. Спермограммын шинжилгээг 2010 оны ДЭМБ-ын боловсруулсан агуулгын дагуу хийж тодорхойлсон. Chlamydia trachomatis-ийн хадварыг фермент холбоот эсрэгбиеийн урвалаар илрүүллээ. Судалгаанд нийт 1914 үйлчлүүлэгч спермограммын шинжилгээнд хамрагдсанаас нормозоосперм хэлбэр буюу эрүүл 1181 хүн (61.7%), үүнээс Chlamydia trachomatis-ийн халдвартай 339 хүн буюу 17.7% байна. Харин үрийн шингэний шинжилгээгээр ямар нэг өөрчлөлттэй 733 хүн (38.3%), үүнээс Chlamydia trachomatis-ийн халдвартай 232 хүн буюу 12.12% тогтоогдлоо. Эдгээрээс үндэслэн үргүйдэлтэй Монгол эрэгтэйчүүдийн дунд Chlamydia trachomatis-ийн халдвар өндөр байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Цус ойртсон гэр бүл дэх зонхилон тохиолдох өвчлөлийг судалсан дүн
    (2023-11-03)
    Ч.Баттогтох
    ;
    Ж.Сарантуяа
    ;
    Б.Хонгорзул
    ;
    Н.Цэвэлмаа
    ;
    Т.Сувд
    Үндэслэл: Цус ойртолт нь хүн амын эрүүл мэндэд дараах ноцтой үр дагавар учруулдаг. Үүнд: Өвчний олон улсын X ангиллын 19 бүлэг өвчин, 32 төрлийн хорт хавдраар Монгол хүн өвдөж, эндэхэд цус ойртолт бодитой нөлөө үзүүлж байж болзошгүй юм. Манай улсад энэ төрлийн нарийвчилсан судалгааны сүүлийн жилүүдэд хийгдсэн тоо баримт хангалтгүй байгаа нь уг судалгааг зайлшгүй хийх нөхцөлийг бүрдүүлсэн. Иймд бид Монгол хүний удмын сангийн аюулгүй байдлыг хангах зорилгоор цус ойртсон гэр бүлийн дунд генеалогийн судалгаа хийж, цус ойртолтын түвшин, түгээмэл тохиолдох өвчлөлийг илрүүлэх, цаашлаад ДНХ-ийн түвшинд цус ойртолтыг тодорхойлон, өөрийн орны ард иргэдийн дунд хамгийн элбэг тохиолдож байгаа өвчлөл эмгэгийг тодорхойлох шаардлагатай байгаа нь бидний судалгааны үндэслэл боллоо. Зорилго: Цус ойртсон гэр бүлийг илрүүлэн, цус ойртолтын хэлбэр, төрлийг тогтоон өвчлөлийг илрүүлэх, генетик шинжилгээ хийх урьдчилсан нөхцөл бүрдүүлэх. Арга, аргачлал: Уг судалгааг агшны судалгааны загвар ашиглан хийсэн. Цус ойртсон гэр бүлийг илрүүлэхдээ удмын зургийг зурж, цус ойртолтын үндсэн загваруудыг тодорхойлон гаргалаа. Бүл дэх цус ойртолтын зэргийг инбридингийн итгэлцүүрээр тооцооллоо. Үр дүн: Цус ойртсон гэр бүлд төрсөн нийт 32 хүүхэд судалгаанд хамрагдсанаас 18-аас доош насны хүүхдийн 90%, 18-аас дээш насныхны 92%-д ямар нэг өвчин эмгэгтэй болох нь тогтоогдлоо. Цус ойртсон болон цус ойртсон байх өндөр магадлалтай гэр бүлийн дунд илэрч буй өвчлөлийг 5 бүлэг болгон ангилан үзэхэд удамшлын өвчин/ төрөлхийн хөгжлийн гажиг 25 (42.4%), оюуны хомсдол 45 (76.3%), танин мэдэхүйн хөнгөн бууралт 7 (11.8%), өсөлтийн хоцрогдол 6 (10.2%), эпилепси 9 (15.3%) тус тус илэрсэн ба оюуны хомсдол хамгийн өндөр хувьтай тодорхойлогдлоо. Дүгнэлт: Судалгаанд 3 аймгийн 43 сумын 185 өрхийг зорилтот түүврийн бүлэгт хамруулан судлахад цус ойртсон гэр бүлийн эзлэх хувь 30.8%, генеалогийн шинжилгээгээр баталгаажсан инбридингийн дундаж коэффициент FI=0.088867 байна. Цус ойртсон гэр бүлд төрсөн хүүхдүүдэд оюуны хомсдол дангаараа болон бие болон сэтгэцийн бусад эмгэгтэй хавсарсан хэлбэрээр зонхилон илэрч байна. Монгол Улсын хүн амын дунд цус ойртолтыг бодитоор тогтоох нарийвчилсан судалгааг удам зүйн шинжилгээний аргад тулгуурлан хамрах хүрээг өргөжүүлэн, тасралтгүй хийх шаардлагатай байна.