Loading...
Бүдүүн гэдэсний хавдрын эрт илрүүлэгт эрсдэлийн оноог хэрэглэсэн үр дүн
Зохиогч
Ц.Тэмүүлэн
Г.Сарантуяа
Х.Оюунцэцэг
Б.Сугар
Б.Гантуяа
Ц.Мөнх-Эрдэнэ
Он
2026 оны тавдугаар сарын 22
Төрөл
journal article
Journal
Эрүүл мэндийн шинжлэх ухаан
Volume
22
Issue
5
Start Page
50
End Page
56
ISSN
2959-6947
Хураангуй
Үндэслэл: Монгол Улсын хүн амын 2024 оны эрүүл мэндийн үзүүлэлтийн тайлан мэдээгээр шинээр бүртгэгдсэн нийт хорт хавдрын 5.1%-ийг бүдүүн гэдэсний хорт хавдар (БГХХ) эзэлж, 74.1% нь хожуу үе шатанд оношлогдож байна. БГХХ-ын урьдал эмгэг болох ургацаг нь ихэвчлэн ойролцоогоор 8-12 жилийн хугацаанд эсийн хувиралт, өөрчлөлт явагдаснаар БГХХ-т шилждэг. БГХХ-ын тавилан нь хавдрын үе шатаас хамааралтай ба хавдрын урьдал үе удаан үргэлжилдэг ба эрсдэлт хүн амд суурилсан, үр дүнтэй эрт илрүүлгийг хийх шаардлагатай байна. Манай оронд хүн амын эрт илрүүлгийн бодлого хэрэгжиж эхэлсэн хэдий ч хязгаарлагдмал нөөцийг үр дүнтэй зарцуулах боломжийг бүрдүүлдэг, олон улсын эрт илрүүлгийн аргад түгээмэл ашиглагдаж буй Ази-Номхон далайн бүдүүн гэдэсний хорт хавдрын эрт илрүүлгийн эрсдэлийн оноо (APCS-scoring system - The AsiaPacific Colorectal Screening)-ны систем, түүний босго утгыг тогтоосон, эмнэлзүйн ач холбогдлыг судалсан судалгаа хийгдээгүй байна. Зорилго: APCS онооны системын сайжруулсан хувилбарыг боловсруулж, эрт илрүүлэгт хэрэглэн эмнэлзүйн ач холбогдолыг судлах. Арга, аргачлал: Энэхүү судалгааг эмнэлэгт суурилсан, проспектив, агшингийн судалгааны загвараар хийж гүйцэтгэсэн. 2024 оны 12 сараас 2026 оны 04 сарын хугацаанд Анагаахын Шинжлэх Ухааны Үндэсний Их Сургууль, Монгол-Японы эмнэлгийн амбулаторийн тасгаар үйлчлүүлэн судалгааны шалгуур хангасан 447 оролцогчидод биеийн өндөр, биеийн жингийн хэмжилт хийж, 6 бүлэг асуумж (хүн амзүйн ерөнхий мэдээлэл, APCS эрдэлийн онооны асуумж, зан үйлийн асуумж, өвчний түүх, эмийн хэрэглээ) авсан ба судалгааны явцад бүдүүн гэдэсний дуран хийлгэхээс 11 хүн татгалзаж, 436 оролцогчдод бүдүүн гэдэсний дурангийн шинжилгээ, шаардлагатай тохиолдолд эмгэг бүтэцзүйн шинжилгээг хийсэн. Үр дүн: Судалгаанд нийт 436 хүн хамрагдаж, 282 эмэгтэй (64.7%), дундаж нас 54.8±11.5 жил байв. Судалгаанд оролцогчдын 199 (45.6%) бүдүүн гэдэсний аденома ургацаг ба БГХХ оношлогдсон. Үүний 43 (21.6%) нь бүдүүн гэдэсний хожуу үеийн неоплази байв. Олон хүчин зүйлсийн регрессийн шинжилгээгээр бүдүүн гэдэсний хожуу үеийн неоплази үүсэхэд нөлөөлөх эрсдэлт хүчин зүйлс нь ≥55 нас (OR 4.8), БЖИ 28кг/м2 (OR 3.6), удамшлын өгүүлэмж (OR 3.1), нь статистик ач холбогдол бүхий ялгаатай байна. Бүдүүн гэдэсний хожуу үеийн неоплази өөрчлөлтийг илрүүлэх mAPCS онооны системийн босго утга 4 бөгөөд мэдрэг чанар 97.7%, өвөрмөц чанар 35.6% байна. Дүгнэлт: Бүдүүн гэдэсний хожуу үеийн неоплазийн бие даасан эрсдэлт хүчин зүйлсийг ≥55 нас, БЖИ ≥28 кг/м² болон бүдүүн гэдэсний хорт хавдрын удамшлын өгүүлэмжтэй байх гэж тогтоолоо. mAPCS эрсдэлийн онооны системийн босго утга ≥4 үед хожуу үеийн неоплазийг илрүүлэх мэдрэг чанар өндөр (97.7%), өвөрмөц чанар (35.6%), сөрөг таамаглах утга (99.2%) эерэг таамаглах утга (14.2%) байв. Иймд mAPCS онооны системийг бүдүүн гэдэсний хожуу үеийн неоплазийн эрт илрүүлэгт хэрэглэснээр хязгаарлагдмал нөөцийг зөв хуваарилах, үр дүнтэй эрт илрүүлэг хийх боломжтой арга гэж үзэж байна.
Background: According to the 2024 national health statistics of Mongolia, colorectal cancer accounts for 5.1% of all newly diagnosed cancers, with 74.1% detected at an advanced stage. Although population-based screening programs have recently been implemented, no studies have established a risk factor–based scoring system with an optimal cut-off value or evaluated its clinical utility in resource-limited settings in Mongolia. Aim: To develop a modified APCS (mAPCS) scoring system and evaluate its clinical applicability for colorectal cancer screening. Materials and Methods: A hospital-based prospective cross-sectional study was conducted between December 2024 and February 2026 at the outpatient clinics of the Mongolian National University of Medical Sciences and the Mongolia–Japan Hospital. A total of 447 eligible participants were enrolled. Anthropometric measurements (height and weight) were obtained, and six categories of questionnaires (demographic data, APCS risk score, behavioral factors, medical history, and medication use) were administered. Eleven participants declined colonoscopy; therefore, 436 participants underwent colonoscopic examination, with histopathological evaluation performed when indicated. Results: A total of 436 participants were included, of whom 282 (64.7%) were female, with a mean age of 54.8±11.5 years. Colorectal adenomas (advanced and non-advanced) and colorectal cancer were detected in 199 (45.6%) participants. Among them, 43 (21.6%) had advanced colorectal neoplasia. Multivariable regression analysis identified age ≥55 years (OR 4.8), BMI ≥28 kg/m² (OR 3.6), and a family history of colorectal cancer (OR 3.1) as independent risk factors for advanced neoplasia. The optimal cut-off value for the mAPCS score was 4, with an overall diagnostic accuracy of 41.7% (sensitivity 97.7%, specificity 35.6%). Conclusions: 1. Age ≥55 years, BMI ≥28 kg/m², and a family history of colorectal cancer were identified as independent risk factors for advanced colorectal neoplasia. At a cut-off value of ≥4, the mAPCS scoring system demonstrated high sensitivity (97.7%), low specificity (35.6%), high negative predictive value (99.2%), and low positive predictive value (14.2%). 2. Therefore, the mAPCS scoring system may serve as a useful tool for risk stratification and efÏcient allocation of limited resources in colorectal cancer screening.
Нэмэлт мэдээлэл
Бүрэн эх: https://journal.mnums.edu.mn/index.php/emsu/article/view/1684
Эшлэл
Ц.Тэмүүлэн, Г.Сарантуяа, Х.Оюунцэцэг, Б.Сугар, О.Зэсэмдорж, Х.Цэвэлноров нар. Бүдүүн гэдэсний хавдрын эрт илрүүлэгт эрсдэлийн оноог хэрэглэсэн үр дүн. Эрүүл мэндийн шинжлэх ухаан. 2026;22(5):50-56.