Даваа–Баасан 08:30–20:00 · Бямба 09:00–16:00
Now showing 1 - 9 of 9
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Changes in mental health following COVID-19 infection: Results of a prospective cohort study in Mongolia
    (Mongolian National University of Medical Sciences, 2026-03-30)
    aa Enkhtuvshin Regzed
    ;
    Mongoljin Altankhuyag
    ;
    ; ;
    Yelik Madi
    Objective: COVID-19 has been associated with persistent neuropsychiatric complications, yet prospective evidence from low- and middle-income countries remains limited. This study evaluated 12-month longitudinal changes in depression, anxiety, insomnia, and post-traumatic stress disorder (PTSD) among hospitalized patients with COVID-19 compared with non-COVID-19 controls in Mongolia. Methods: This prospective cohort study included 459 adults (326 COVID-19 cases and 133 controls) recruited from hospitals affiliated with the Mongolian National University of Medical Sciences between 2021 and 2023. Participants without baseline mental disorders were assessed at 7–14 days, 3 months, and 12 months using the PHQ-9, GAD-7, ISI, and PCL-5. Data were analyzed using X² tests, independent t-tests, and relative risk (RR) estimates, with statistical significance defined as p < 0.05. Results: The mean age of participants was 46.3 ± 13.8 years, and 58.4% were female. At 12 months, depression (37.3% vs. 16.9%; RR = 2.22, 95% CI: 1.28–3.83; p = 0.003) and anxiety (28.0% vs. 11.2%; RR = 2.49, 95% CI: 1.25–4.96; p = 0.006) remained significantly more common in the COVID-19 group than in controls. Insomnia decreased over time (33.3% vs. 49.4%; RR = 0.67; p = 0.037), whereas PTSD prevalence remained low in both groups (<3%, p > 0.05). Female participants and those aged 40–59 years showed a higher risk of adverse mental health outcomes. Conclusions: COVID-19 infection was associated with a significantly increased long-term risk of depression and anxiety up to 12 months after infection. These findings support routine mental health screening and sustained psychological follow-up as part of post-COVID care and provide evidence to inform long-term mental health policy in Mongolia.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Socioeconomic Factors Related to Nicotine Dependence in Mongolia
    (Mongolian National University of Medical Sciences, 2023-03-22) ;
    Singh, Pramil
    ;
    Peterson, Anne Berit
    ;
    ;
    Objectives: This study is aimed to investigate potential socio-economic risk factors associated with Nicotine Dependence among UB residents. It is important to identify and understand the various elements that may make people more susceptible to the negative health effects of smoking. Methods: We applied a cross-sectional study design to define the level of nicotine dependence on 875 participants. In addition, risk factors associated with nicotine dependence were assessed through a questionnaire survey. Results: Higher nicotine dependence in this study was associated with being a female (OR=1.208), older age groups (OR=1.5-2.9), divorced (OR=1.091), living in a house (OR=1.602), having a high school education level (OR=1.794), not having a regular job (OR=1.137), having a higher alcohol consumption level (OR=1.18-1.62), and age at initiation of smoking at 18 or younger (OR=1.796). Conclusion: According to the results of our research, countries with low and moderate levels of income, such as Mongolia, have a significant problem with high levels of nicotine dependence. In addition to this, it underscores the importance of developing smoking cessation programs that consider the extent of nicotine dependence while placing a greater emphasis on early interventions of the linked factors.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Evaluating Smoking Cessation Counseling Bundle Behavioral Intervention for Mongolian Adults Who Use Nicotine Patches
    (Mongolian National University of Medical Sciences, 2023-03-20) ;
    Singh, Pramil
    ;
    ; ;
    Objectives: The objective of this study is to evaluate the effectiveness of a behavioral intervention based on the World Health Organization (WHO) 5A and 5R guidelines in Mongolia who use the Nicotine Replacement Therapy (NRT) patch. The study aims to assess the impact of the intervention on smoking cessation rate. The finding of this study will contribute to the existing literature on smoking cessation interventions and provide valuable insights into the effectiveness of a behavioral approach in a Mongolian population. Methods: In the intervention study, out of total of 806 people interested in the part of this study. The study team excluded their eligibility criteria of the study participant. A sample of 625 people who fulfilled study inclusion criteria received advice about the negative consequences of tobacco. After that, 479 people decided to quit smoking and 41 people were excluded due to health contraindications, and the final sample 454 people began nicotine replacement therapy to quit smoking. Participants in the treatment group received nicotine replacement patches for 28 days, while those in the counseling group received four sessions of behavioral change counseling (5A, 5R). Results: 454 were found to be eligible to take part in the study and were subsequently assigned to one of two groups, with 230 and 224 participants assigned to each group, respectively. In the second month of follow-up, 90 (39.1%) of participants who received NRT patches quit smoking. The group that received NRT + Behavioral intervention was 1.02 times as successful, or 0.7% more effective, than the group that did not receive behavioral intervention (P=0.872). Conclusion: WHO 5A, 5R brief counselling were more effective than group without behavioral intervention for smoking cessation, but difference was insignificant.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Тамхинаас гаргах цитизин эм, никотин орлуулах наалт эмчилгээний үр дүн
    (2022-11-01) ; ;
    Н.Гүнчмаа
    ;
    Ч.Аззаяа
    ;
    Н.Надмидцэрэн
    Үндэслэл: Дэлхий дахинд 1.1 тэрбум хүн тамхи татаж, тамхины шалтгаант нас баралтын тохиолдол 8 сая бүртгэгддэг. Монгол улсын хэмжээнд нийт хүн амын 27.1 хувь нь тамхи татдаг. Тамхи татдаг иргэдийн 50 хувь нь тамхинаас гарах оролдлого хийж үзсэн байдагч 3/1 нь л нотолгоонд суурилсан тамхинаас гаргах тусламж авч, 10 хүн тутмын 1 нь тамхинаас гардаг байна. Зорилго: Тамхинаас гаргах цитизин (Табекс) эмийн эмчилгээ, никотин орлуулах наалт эмчилгээний үр дүнг үнэлэх. Арга, аргачлал: Судалгааны загвар: Эмнэлэгт суурилсан, дан нууцлалтай, эмнэлзүйн туршилт судалгаа 1611 хүн тамхинаас гаргах эмчилгээг сонирхож ирсэн. Үүнээс судалгааны үндсэн шалгуур хангасан 1250 хүнд тамхины хор уршгийн талаар зөвлөгөө өгч 958 хүн тамхинаас гарахыг зөвшөөрсөн. Үүнээс 80 хүн эсрэг заалтаар, эмчийн дүгнэлтээр судалгаанаас хасагдаж 875 хүн судалгааг эхлүүлсэн. Эм, наалт эмчилгээний бүлэгт оролцогчдод 25-28 хоног хэрэглэх, нэг курс эмчилгээний цитизин (табекс) эм, никотин орлуулах наалтыг 14 хоногийн тунгаар 2 удаа олгосон. Үр дүн: Судалгаанд оролцогчид дунджаар 19.1±6.8 настайдаа тамхи татаж эхэлсэн, тамхи татсан дундаж хугацаа 23.7±11.8 жил, өдөрт татдаг тамхины тоо дунджаар 15.3±7 ширхэг байсан. Эмийн эмчилгээний бүлэгт оролцогчдын 245 (58.2%), наалт эмчилгээний бүлэгт 218 (48%) огт тамхи татаагүй байна. Эмийн эмчилгээний бүлгийн үр дүнг наалт эмчилгээний бүлэгтэй харьцуулахад эмийн үр дүн 10.2 нэгжээр өндөр (p<0.001) тодорхойлогдсон. Никотины хамаарлын түвшин, эмчилгээний үр дүн хооронд статистик ач холбогдол бүхий ялгаа (p<0.09) ажиглагдаагүй.Дүгнэлт: Цитизин эм никотин орлуулах наалт эмчилгээний үр дүнтэй харьцуулахад 10.2 нэгж илүү үр дүнтэй (p<0.001) байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Ковид-19-ийн дараах сэтгэцийн эрүүл мэндийн өөрчлөлт: проспектив когорт судалгааны үр дүн
    (2025-12-05) ;
    А.Монголжин
    ;
    ;
    А.Еркебулан
    ;
    Үндэслэл: Ковид-19 нь 2019 оны 12-р сард Хятадын Ухань хотод анх бүртгэгдэж, ДЭМБ-аас 2020 оны 3-р сард дэлхийн цар тахал гэж зарласан бөгөөд дэлхий даяар 770 сая хүн халдвар авч, 7 сая нас баралт бүртгэгдсэн. Монгол улсад 2020 оны 3-р сараас халдвар бүртгэгдэн 1 сая гаруй хүн халдвар авч, 2100 нас баралт бүртгэгдсэн байна. Ковид -19 нь хүний олон эрхтэн тогтолцоо ялангуяа төв мэдрэлийн тогтолцоонд нөлөөлснөөр сэтгэцийн талаас сэтгэл гутрал, сэтгэл түгшилт, нойргүйдэл, сэтгэлийн гэмтлийн дараах стрессийн эмгэг зэрэг шинж тэмдэгийг судлаачид онцлон тэмдэглэсэн байна. Дээрх шинжүүд үүсэхэд биологийн шалтгаан (ACE-2 рецептор, цитокины шуурга) болон сэтгэлзүйн хүчин зүйлс (айдас, нийгмийн тусгаарлалт) хавсран нөлөөлсөн гэж үзэж байна. ДЭМБ-ын судалгаагаар цар тахлын эхний жилд хүн амын дундах сэтгэл гутрал, сэтгэл түгшилт 25–40%иар өссөн, халдвар авсан өвчтөнүүдийн 30–60%-д халдвар авсанаас хойш 6–12 сарын дараа ч дээрх шинж тэмдэг үргэлжилсээр байна. Цар тахлын эхний үед Монголд хийсэн агшингийн судалгаагаар судалгаанд хамрагдагсдын 28.7%-д сэтгэл гутрал, 22.4%-д сэтгэл түгшилт илэрсэн байна. Зорилго: Ковид-19-өөр өвчилсөн хүн амын дундах сэтгэл гутрал, түгшүүр, нойргүйдэл, сэтгэлийн гэмтлийн дараах стрессийн эмгэгийг урт хугацаанд дагаж, харьцуулан үнэлэх. Арга, аргачлал: Бид судалгаагаа АШУҮИС-ийн харъяа Монгол-Японы эмнэлэг, Төв эмнэлэг, Монгол Анагаах Ухааны Төв Эмнэлэгийг түшиглэн агшингийн болон проспектив когорт судалгааны аргаар 2021–2023 онд ковид 19 өвчнөөр өвчилсөн 326, хяналтын бүлэгт 133, нийт 459 өвчтөнийг хамруулсан. Судалгааг асуумж судалгааны аргаар хийсэн ба Ковид19-ийн улмаас эмнэлэгт хэвтэн эмчлүүлсэн эхний 14 хоног, эмнэлгээс гарсны дараа 3 сар, 12 сарын дараа сэтгэл гутрал, сэтгэл түгшилт, нойрны чанар, сэтгэлийн гэмтлийн дараах стрессийн эмгэгийг илрүүлэх стандарт асуумжийг ашигласан. Үр дүн: Судалгаанд Ковид -19-өөр өвчилж эмнэлэгт хэвтэн эмчлүүлсэн 326, хяналтын бүлэгт 133 нийт 459 хүн хамрагдсан ба дундаж нас 46.3±13.8 жил, хүйсийн хувьд 58.4% нь эмэгтэй байв. 12 сарын дараа COVID бүлэгт сэтгэл гутрал (37.3% vs. 16.9%; RR=2.22, 95% CI:1.28–3.83, p=0.003), түгшүүр (28.0% vs. 11.2%; RR=2.49, 95% CI:1.25–4.96, p=0.006) өндөр байв. Нойргүйдэл буурсан (33.3% vs. 49.4%; RR=0.67, p=0.037), PTSD бага (<3%, p>0.05) хэвээр байгаа нь тодорхойлогдлоо. Засварласан харьцуулсан харьцаагаар Ковид нь сэтгэл гутрал (aOR=2.18), түгшүүр (aOR=2.41)-ийн бие даасан хүчин зүйл болох нь харагдаж байна. Эмэгтэй хүйснийхэн болон 40–59 насныхан илүү эрсдэлтэй. Дүгнэлт: КОВИД-19 халдвараар өвчлөгсөд нь эмчлүүлсэний дараах урт хугацаанд сэтгэл гутрал, сэтгэл түгшилтийн шинжүүд үргэлжлүүлэн илэрч байгаа учир ковидын дараах тусламжид сэтгэцийн эмгэгийг илрүүлэх асуумж авч, сэтгэцэд нөлөөт эмийн ба эмийн бус эмчилгээг үргэлжлүүлэн хийх шаардлагатай байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    АШУҮИС-ийн Эрүүл мэндийн нийгмийн ажил хөтөлбөрөөр төгсөгчдийн сэтгэл ханамжийн судалгаа
    (2026-09-15)
    М.Лхамсүрэн
    ;
    Үндэслэл: АНУ-ын Колумбын их сургууль 1898 онд анх нийгмийн ажилтныг бэлтгэж эхэлсэн байна.2 Монгол Улсын Их Сургууль 1997 оноос “Нийгмийн ажил” мэргэжлээр бакалаврын хөтөлбөр хэрэгжүүлж4, 2003 онд Анагаахын шинжлэх ухааны үндэсний их сургууль “Эрүүл мэндийн нийгмийн ажил” хөтөлбөрөөр элсэлт авч эхэлсэн бөгөөд 22 жилийн хугацаанд 405 мэргэжилтэн бэлтгэсэн байна.5-6 Төгсөгчдийн сэтгэл ханамжийн судалгаа нь боловсролын чанар, мэргэжлийн хөгжлийн бодлогыг тодорхойлоход чухал ач холбогдолтой.7 Иймд ЭМНА хөтөлбөрөөр төгсөгчдийн сэтгэл ханамжийг судлах шаардлагатай байна. Зорилго: АШУҮИС-ийн ЭМНА хөтөлбөрөөр төгсөгчдийн сэтгэл ханамжийг судлах. Арга, аргачлал: АШУҮИСийн ЭМНА хөтөлбөрийг 2007–2025 онд төгссөн 108 төгсөгчийг хамруулан тоон судалгааны арга, агшингийн судалгааны загвараар гүйцэтгэсэн.10 Сэтгэл ханамжийг 5 шатлалт Лайкертын үнэлгээгээр хэмжин, дундаж болон стандарт хазайлтыг тооцсон.15 Үр дүн: ЭМНА хөтөлбөрийн ерөнхий сэтгэл ханамж 3.64±0.84 оноо байв. Багш нарын заах арга зүй (4.13±0.78), хувь хүний болон мэргэжлийн ур чадвар (4.15±0.73), судалгааны ур чадвар (4.20±0.80), сургалт хийх, илтгэх ур чадвар (4.25±0.79) өндөр үнэлэгдсэн. Харин сургалтын материалын хүртээмж (3.17±0.95), хөдөлмөрийн зах зээлийн хэрэгцээнд нийцэх байдал (3.39±1.00), ажлын байрны үүрэг гүйцэтгэхэд эзэмшсэн мэдлэг, ур чадварын хангалт (3.43±0.92) харьцангуй бага үнэлэгдэв. Дүгнэлт: ЭМНА хөтөлбөрийн багшлах арга зүй, төгсөгчдийн мэргэжлийн болон хувь хүний чадамж өндөр үнэлэгдсэн боловч практик сургалт, сургалтын нөөц, хөдөлмөрийн зах зээлийн уялдааг сайжруулах шаардлагатай гэж үзэж байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Ковид-19 цар тахлын үед эмнэлэгт хэвтэн эмчлүүлэгчдийн түгээмэл тохиолдох сэтгэцийн эмгэгийн эрсдэлт хүчин зүйлийг судалсан дүн
    (2025-12-05) ;
    А.Монголжин
    ;
    ;
    М.Уранчимэг
    ;
    М.Елик
    Үндэслэл: Ковид-19 цар тахал нь нийгмийн сэтгэцийн эрүүл мэнд төдийгүй эмнэлэгт хэвтэн эмчлүүлэгчдийн дунд сэтгэл гутрал, сэтгэл түгшилт, нойргүйдэл, гэмтлийн дараах стрессийн эмгэг (PTSD), хавсарсан эмгэг зэрэг өвчлөлийг нэмэгдүүлсэн тухай судлаачид онцолсоор байна. Сэтгэл гутрал, сэтгэл түгшилт, нойргүйдэл, ГДСЭ (PTSD) зэрэг сэтгэцийн эмгэгийн тархалтыг үнэлж, эрсдэлт хүчин зүйлийг тодорхойлох. Манай улсад энэ чиглэлээр хийгдсэн судалгааны ажил харьцангуй цөөн байгаа нь бидний судалгааны үндэслэл болсон. Зорилго: Сэтгэл гутрал, сэтгэл түгшилт, нойргүйдэл, ГДСЭ (PTSD) зэрэг сэтгэцийн эмгэгийн тархалтыг үнэлж, эрсдэлт хүчин зүйлсийг тодорхойлох. Арга, аргачлал: АШУҮИС-ийн харьяа Монгол-Японы эмнэлэг, Төв эмнэлэг, болон Монгол Анагаах Ухааны Төв Эмнэлэг зэрэг эмнэлгүүдэд судалгааг хийсэн. Судалгаанд эмнэлэгт хэвтэн эмчлүүлж байсан нийт 552 оролцогч (399 тохиолдлын бүлэг, 153 хяналтын бүлэг) оролцсон. Сэтгэл гутрал (PHQ-9 ≥10), сэтгэл түгшилт (GAD-7 ≥10), нойргүйдэл (ISI ≥15), ГДСЭ - PTSD (PCL-5 ≥33) - ийг стандарт хэмжүүрээр үнэлэв. Хи-квадрат тест, бинар логистик регрессийн аргаар (бүлэг, нас, хүйсээр засварласан харьцуулсан харьцаа [cOR/aOR], 95% итгэх интервал [CI]) шинжилсэн. Үр дүн: Тохиолдлын бүлэгт сэтгэл гутрал (23.1% vs. 13.7%, p=0.015, cOR=1.884 [1.124-3.156]), сэтгэл түгшилт (16.8% vs. 11.1%, p=0.096), аль нэг сэтгэцийн эмгэг (18.0% vs. 13.7%, p=0.225) өндөр байсан бол нойргүйдэл бага (19.5% vs. 30.1%, p=0.008). PTSD хоёр бүлэгт бага (1.8% vs. 0.7%, p=0.333). Эрсдэлийн хүчин зүйлс: Эмэгтэй хүйс (p<0.001), залуу нас (p=0.004), ажилгүй байдал (p=0.017), өмнөх сэтгэлийн гэмтэл (p<0.001). Ковидын шинж тэмдэг (амьсгалахад бэрхшээлтэй) сэтгэл гутралын эрсдэлийг нэмэгдүүлсэн (p<0.001, cOR=2.828 [1.708-4.682]). Дүгнэлт: Ковид-19ийн эмнэлгийн хэвтэлт нь сэтгэл гутрал, сэтгэл түгшилтийн эрсдэлийг нэмэгдүүлж, хүн ам зүй, эмнэлзүйн шинж тэмдэг зэрэг хүчин зүйлстэй хамааралтай төдийгүй цаашид уг бүлэгт чиглэсэн арга хэмжээ нь чухал болох нь тодорхойлогдлоо.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Төрийн өмчийн их сургуулийн оюутнуудын электрон тамхины хэрэглээг судалсан дүн
    (2025-05-05)
    Үндэслэл: 2023 оны байдлаар дэлхий даяар электрон тамхи хэрэглэгчдийн тоо 114 саяд хүрсэн байна. Электрон тамхи нь 3180С хүртэл халж, шингэнийг ууршуулах замаар уур ялгаруулдаг бөгөөд 2150С-ээс дээш хэмд халах үед хүний биед хавдар үүсгэгч формальдегид, ацетальдегид, акролеин болон задардаг. Сүүлийн жилүүдэд 18-24 насны өсвөр үе, залуучуудын дунд электрон тамхины хэрэглээ хамгийн өндөр буюу 11.0% байгаа нь анхаарал хандуулах асуудал болоод байна. Зорилго: Төрийн өмчийн их сургуулийн оюутнуудын дундах электрон тамхины хэрэглээ, никотины хамаарлын түвшинг тодорхойлох. Арга, аргачлал: Бид энэхүү судалгааг хийж гүйцэтгэхэд агшингийн судалгааны загварыг ашигласан. Ингэхдээ төрийн өмчийн МУИС, АШУҮИС, ШУТИС, МУБИС, СУИС, ХААИС, ДХИС, ҮБХИС их сургуульд суралцаж буй оюутнуудаас электрон тамхи хэрэглэдэг 223 оюутныг судалгаанд хамруулсан бөгөөд 50 асуулт бүхий асуумж ашигласан. Электрон тамхины никотины хамаарлын түвшинг үнэлэх асуумж Megan E P, Timothy B B нарын 2020 онд боловсруулсан асуумжийг ашигласан. Тус асуумж нь никотины хамаарлыг тодорхойлох 6 асуултаас бүрдэнэ. Үр дүн: Судалгаанд оролцогчид дунджаар 18.4±1.64 настайдаа электрон тамхи татаж эхэлсэн бөгөөд өдөрт татдаг электрон тамхины давтамж дунджаар 18.11±22.78 удаа байсан, соролтын тоо дунджаар 71.52±53.96 удаа байна. Оюутнуудын 39.01% нь никотины маш бага, 37.7% нь бага түвшний хэрэглээтэй байсан ба 21.97% нь дунд, 1.35% нь өндөр хамааралтай байсан. Өглөө сэрэнгүүтээ богино хугацаанд электрон тамхи татдаг оюутнуудын электрон тамхины никотины хамаарлын түвшин өндөр болон дунд түвшинд байна. Дүгнэлт: 1. Төрийн өмчийн их сургуулийн оюутнууд 18.4±1.64 настайдаа электрон тамхи татаж эхэлсэн бөгөөд өдөрт татдаг электрон тамхины давтамж дунджаар 18.11±22.78 удаа, соролтын тоо дунджаар 71.52±53.96 байгаа нь тус тус тодорхойлогдлоо. 2. Оюутнуудын 39.01% нь никотины маш бага, 37.7% нь бага түвшний хэрэглээтэй байна. Судалгаанд оролцогчдын 21.97% нь никотины дунд, 1.35% нь өндөр хамааралтай байсан бөгөөд нас болон хүйсийн хувьд статистик ач холбогдол бүхий ялгаа ажиглагдсангүй.