АШУҮИС — Судалгааны мэдээлэл (CRIS)
Permanent URI for this communityhttps://library.mnums.edu.mn/handle/123456789/5001
Browse
18 results
Search Results
- Some of the metrics are blocked by yourconsent settings
Item type:Publication, Архинд донтох эмгэгийн үеийн сэтгэл гутрал, сэтгэл түгшилтэд алкуремон уламжлалт эмийн үзүүлэх нөлөөг судалсан нь(2024-12-21) ;Б.Ундармаа ;Ч.Чимэдрагчаа ;Д.Оюунчимэг ;Э.МинжмааС.ЗолжаргалҮндэслэл: Дэлхий дахинд 2 тэрбум гаруй хүн архи, согтууруулах ундааг хэрэглэдэг ба тэдний 80 гаруй сая нь архи, согтууруулах ундааны хэрэглээнээс үүдэлтэй эмгэгтэй гэж ДЭМБ мэдээлжээ. Монгол улсын хэмжээнд хийсэн судалгаагаар 2023 оны байдлаар архинд донтох эмгэг 1994 онтой харьцуулахад 30 дахин нэмэгдсэн бөгөөд архинд донтох эмгэгтэй хүмүүсийн 46.6% нь архаг ядаргаа, сэтгэл түгших, сэтгэл гутрал, органик бус нойрны эмгэгтэй байна. Монголын уламжлалт анагаах ухаанд архины өвчний үед хэрэглэж ирсэн “Чаннадсэлши буюу Архины өвчнийг арилгагч дөрөв” хэмээх жор бий бөгөөд уг жорын талаар сурвалж зохиолд архи эсвэл усаар даруулж ууваас архинд согтсон архи хүсдэг нэгэн согтуугийн хязгаараас магад сэрнэ хэмээн ёгт үгээр тэмдэглэсэн байдаг. УАУТХ-нд 2015-2017 онд хэрэгжсэн төслийн хүрээнд энэхүү жорын хими, технологи, фармакологийн судалгааг хийж гүйцэтгэсэн ба алкуремон шахмал эмийн эмнэлзүйн судалгааг хийж, эмчилгээний практикт нэвтрүүлэх шаардлагатай байгаа нь энэхүү судалгааны үндэслэл боллоо. Зорилго: Архинд донтох эмгэгийн үеийн сэтгэл гутрал, сэтгэл түгшилтийн үед Алкуремон уламжлалт эмийн үзүүлэх нөлөөг судлах. Арга, аргачлал: Судалгааг эмнэлзүйн туршилт судалгааны загвараар, дескриптив судалгааны аргаар Аддиктологи, зан үйл, сэтгэл заслын төвийг түшиглэн хийсэн. Архинд донтох эмгэг оношлогдсон (ICD-10, F10.1 F10.2), судалгаанд хамруулах шалгуурыг хангасан, судалгаанд хамрагдахыг зөвшөөрсөн, 45 хүнийг хамруулан, Алкуремон 0.5 гр шахмал эмийг 1 удаад 2 ширхгээр өглөө, оройд 30 хоногийн турш уулгаж, эмчилгээний өмнө сэтгэл засал эмчилгээнд хамруулав. Үр дүн: Судалгаанд хамрагдсан архинд донтох эмгэгтэй хүмүүсийг оношийн бүлгээр ангилахад ICD-10 F10.2 буюу Архины хараат байдлын хамшинж оноштой 53.3% (n=24), F10.1 буюу Архийг хортой үр дагавар өгөхүйц хэрэглэх оноштой 46.7% (n=21) байв. Архины хамаарлыг Мичиганы сорилоор үнэлэхэд, эмчилгээний өмнө архины хараат байдлын дундаж оноо 32.24±11.23 буюу архины хамаарлын III үед хамаарагдаж байсан бол эмчилгээний дараа 30.40±10.01 оноо болж буурсан нь (P=0.03 t=2.17) статистик ач холбогдол бүхий ялгаатай байлаа. Сэтгэл гутралын түвшинг Цунгийн сорилоор үнэлэхэд эмчилгээний өмнө сэтгэл гутралын дундаж оноо 45.17±9.67 байсан бол эмчилгээний дараа 30.06±7.61 оноо болж статистик ач холбогдол бүхий ялгаатай буурсан (P=0.0001 t=7.97). Сэтгэл түгшилтийн зэргийг Гамильтоны сорилоор үнэлэхэд, эмчилгээний өмнө сэтгэл түгшилтийн дундаж оноо 23.62±13.72 буюу хүнд зэргийн сэтгэл түгшилттэй байсан бол эмчилгээний дараа 8.91±7.99 оноо буюу дунд зэргийн сэтгэл түгшилт болж буурсан нь (P=0.0001 t=7.19) статистик ач холбогдол бүхий ялгаатай байлаа. Архинд донтох эмгэгтэй хүмүүсийн архины хэрэглээнд нөлөөлөх зарим хүчин зүйлсийн хамаарлыг Pearson’s test ашиглан үнэлж үзэхэд судалгаанд хамрагдсан хүмүүсийн архи хэрэглэсэн нас 21.06±5.66 жил, архи хэтрүүлэн уусан жил 9.13±5.32, архины хараат байдлыг үнэлэхэд 33.40±9.72 оноо, сэтгэл гутралын түвшин 45.03±9.92 оноо, сэтгэл түгшлийн зэрэг 23.83±12.03 оноо тус тус байлаа. Дүгнэлт: Алкуремон уламжлалт эм нь архинд донтох эмгэгийн үеийн сэтгэл гутрал, сэтгэл түгшилтийг бууруулах (P< 0.05) үр дүнтэй байна. Архины хараат байдал нь сэтгэл гутралын түвшинтэй (r=0.52), сэтгэл түгших эмгэгтэй эерэг, хүчтэй хамааралтай болох нь (r=0.57) тодорхойлогдлоо. - Some of the metrics are blocked by yourconsent settings
Item type:Publication, “Анар-5’’ шахмал эмийн чанарын үзүүлэлтийг тодорхойлсон дүн(2021-09-01) ;Л.Энхзаяа ;Ч.Эрдэнэчимэг ;Д.Энхжаргал ;Б.ДэжидмааЧ.ЧимэдрагчааБайгалийн гаралтай эм, бэлдмэлийн хэрэглээ нэмэгдэж байгаа өнөө үед уламжлалт эм, ургамлын гаралтай бүтээгдэхүүний чанар, аюулгүй байдлын үзүүлэлтийг сайжруулах асуудал чухлаар тавигдаж байна. Ийм учраас “Уламжлалт анагаах ухаанд’’ өргөн хэрэглэгдэж ирсэн (УАУ) “Анар-5’’ жороос шахмал эмийн хэлбэрийг гарган авч, түүний чанарын үзүүлэлтийг тодорхойлох шаардлагатай байгаа тул “Анар-5’’ шахмал эмэнд галангин, галлын хүчил, таннин хүчил, цинеол, циннамальдегид болон пиперинийг нимгэн үет хроматографийн аргаар илрүүлж, тохиромжтой нөхцөлийг тодорхойлсон. “Анар-5’’ шахмал эмийн биологийн идэвхт бодисын агууламжийг спектрофотометрийн аргаар тодорхойлоход нийлбэр флавоноид 3.045±0.056%, нийлбэр полифенолт нэгдэл 1.217±0.016% байлаа. Түүнчлэн “Анар-5’’ шахмал эм нь бүтэн ирмэгтэй дугариг хэлбэртэй, гадаргуу гөлгөр, гашуун, халуун амттай, өвөрмөц үнэртэй, бор шаргал өнгөтэй, дундаж жин 0.36г±0.0034%, даралтын хүчний үйлчлэлд бат бөх чанар 1.65±0.18Мпа, үрэлтийн хүчний үйлчлэлд бат бөх чанар 99.04±0.69%, задралт 5.38±1.16 минут, 45 минутанд 91.28±7.11% бүрэн ууссан ба”Анар-5’’ шахмал нь “Монгол улсын үндэсний фармакопей’’ (МУҮФ)-н шахмал эмэнд тавигдах чанарын шалгуурын шаардлагыг хангаж байна. - Some of the metrics are blocked by yourconsent settings
Item type:Publication, Эмийн “АЛТАЙ” ургамлыг уламжлалт болон орчин үеийн эмийн эмчилгээнд хэрэглэх тойм судалгаа(2021-03-21) ;Б.Аймөлдир ;Р.Лхаасүрэн ;С.Цэцэгмаа ;Л.ХүрэлбаатарЭмийн “Алтай” ургамал (Althaea OfÏcinalis L.) нь Жамбын (Malvaceae) овогт багтдаг олон наст өвслөг ургамал. Althaea нь өвчнийг анагаах, эдгээх гэсэн утгатай грек үгнээс гаралтай.1 Эмийн “Алтай” нь ОХУ-ын Европын хэсэг, Дундад Азийн нутгуудаар голлон тархах бөгөөд хээр, хээр талын бүсэд голын зах, чийглэг нуга, ойн шугуй, бут сөөгөн дунд ургана.1,3,4 Эртний Египетчүүд үндсийг самар, зөгийн балтай хольж иддэг байсан ба энэ нь ханиалгах, хоолой өвдөх, шархыг эдгээх, ходоод гэдэсний үрэвсэлийг намдаана гэж үздэг байв.2 Уг ургамлын үндсийг хамар хоолойн үрэвсэл, түүнтэй холбоотой хуурай ханиалга, амьсгалын замын өвчнүүд, ходоод гэдэсний хямрал, гэдэсний үрэвсэл, суулгалт, шархлаа, бөөрний чулуу болон шээсний замын үрэвсэл,1 өвдөлт намдаах, арьсны үрэвсэлт эмгэгийг эмчлэх,5 цусан дахь сахарын хэмжээг бууруулах4 мөн мэс заслын өмнө болон дараа өвдөлт намдаах зорилгоор тус тус ашиглагдан иржээ.1,2,3 Бид өмнө Эмийн “Алтай” ургамлын химийн бүрэлдэхүүний талаарх хэвлэлийн тойм судалгааг АШУҮИС-ийн Эм зүйн сургуулиас эрхлэн гаргадаг Эм зүй сэтгүүлд нийтлүүлсэн бөгөөд эмийн эмчилгээний практикт олон төрлийн эмгэгт хэрэглэх чадамжтай болох нь судлаачдын анхаарал татсан. Иймээс бид Эмийн “Алтай” ургамлын фармакологийн идэвх, эмийн эмчилгээ, хэрэглээний талаарх судалгааг Althaea OfÏcinalis L гэсэн түлхүүр үгээр хайлт хийж нэгтгэн тоймлон, цаашид тус ургамлыг бүтээгдэхүүн хөгжүүлэлтэнд ашиглах боломжийг судлав. - Some of the metrics are blocked by yourconsent settings
Item type:Publication, Гиван-9 жорын хий, шар, бадганы жишиг итгэлцүүрийг тооцсон дүн(2021-03-21) ;Н.Мөнхбат ;Б.Ууганбаяр ;А.Золжаргал ;Г.МөнхзулЧ.ЧимэдрагчааЗорилго: Гиван-9 жорын жишиг итгэлцүүрийг тооцон хий, шар, бадганы гэмд үзүүлэх нөлөөг тогтоох. Хэрэглэгдэхүүн, арга зүй: Бие махбод гадаад орчинтойгоо шүтэн барилдах ёсны түгээмэл зүй тогтол ба бүлэглэн шаталж эм найруулах зарчимд үндэслэн УАУ-д хэрэглэж ирсэн эм, эмт бодисын гэмд буюу биеийн ерөнхий төлөвт (өвчинд) нөлөөлөх амтын чадлыг Б.Дагвацэрэн нарын (1996) жишиг итгэлцүүрийг (ЖИ) тооцох аргыг ашигласан. Үр дүн: Бид юуны өмнө Гиван-9 жорын найрлагад ордог түүхий эдүүдийн жишиг итгэлцүүрийг тооцоход жорын найрлагад орсон түүхий эдүүд нь шарыг дарах чадалтайгаас гадна Гиван, Зогдор өвс, Гүргэм нь хий дарах, Рүда, Алтанцэцэгийн үр, Барагшин нь бадганыг дарах чадалтай байна. Харин Гиван-9 жорын хий шар бадганыг дарах жишиг итгэлцүүрийг тооцоход шарыг дарах чадал 0.88, хийг дарах чадал 0.55, бадганыг дарах чадал 0.37 байгаа болох нь тогтоогдож уламжлалт заалтуудтайгаа тохирч байна. Дүгнэлт: Гиван-9 жорын найрлага дахь эмт бодисууд нь шарыг дарах сэрүүн чадалтай, халууныг арилгах үйлдэлтэй ч гурван гэмд харилцан адилгүйгээр аль алинд нь тодорхой хэмжээгээр нөлөөлж байна. - Some of the metrics are blocked by yourconsent settings
Item type:Publication, Study of Proton Loss Level in Models of Coronary Heart Disease Deficiencies in an Experimental Animals(Mongolian National University of Medical Sciences, 2021-04-01); ; ; Objectives: The objective, in this study is to create a pathological model of coronary heart disease in pneumonia, based on the new theory of membrane-redox potentials three-state line system-dependent -full 9 stepped cycle of proton conductance inside the human and animal body, to study the activity of respiratory dehydrogenase enzymes at the ischemic site, and the proton entry state formed by bicarbonate in the 8th stage of full chain for Traditional Medicine. Methods: The experimental model used in this study was a pathological model of myocardial ischemia as developed by Kogan and Ambaga in healthy white Wistar rats approximately weighing 200-250 ± 20g. Results: On days 3-21 of the experiment, we have observed that the proton entry formed bicarbonate decreased by 9.8-13.9% both within the red blood cell membrane surface and outside the red blood cell membrane during whole red blood cell lysis. Moreover, the level of proton depletion was high, but the unstained or cell respiration released area increased by 10.25-20.34% (p < 0.05). Conclusions: In the 8th stage ofthe full 9 stepped cycle closed chain of protons, the proton entry formed bicarbonate decreased in the red blood cell membrane surface, and ischemic standing nodule electron-proton leak and dehydrogenase enzyme activity was decreased significantly. - Some of the metrics are blocked by yourconsent settings
Item type:Publication, Protective Effect of Traditional Medicine Tagtaggunsel on Carbon Tetrachloride Induced Chronic Liver Cirrhosis in a Rat Model(Mongolian National University of Medical Sciences, 2018-12-29) ;Bukhbayar, Tsogtoo ;Buyantogtokh, Dejidmaa ;Chimedtseren, ChimedragchaaDorjgotov, BadamsurenObjective: To study the effect of traditional medicine tagtaggunsel on the development of chronic cirrhosis in rat model. Methods: Rats were divided into 4 groups of 18 animals each. Group I served as the normal healthy control, groups II rats were intoxicated with carbon tetrachloride subcutaneous by injection (0.1 ml/kg body weight carbon tetrachloride /olive oil, three times per week for 12 weeks), group III rats received carbon tetrachloride intraperitoneally plus tagtaggunsel orally (100 mg/kg daily) and group IV rats received carbon tetrachloride intraperitoneally plus Silymarin orally (50 mg/kg daily). The hepatoprotective potential of tagtaggunsel in rats was evaluated by measuring the enzyme levels of ALT, AST and serum iron, ferritin, hepcidin in addition to other liver biomarkers. Histopathological changes in the liver were assessed using hematoxylin and eosin, Masson-trichrome staining. Results: The administration of tagtaggunsel showed hepatic protection at an oral dose of 100 mg/ kg. tagtaggunsel significantly reduced the elevated serum levels of liver enzymes as well as liver biomarkers in comparison to carbon tetrachloride−intoxicated group. Notably, tagtaggunsel significantly reduced the expression level of ferritin, but hepcidin significantly increased compared to their levels in carbon tetrachloride intoxicated group. These findings were confirmed with the histopathological observations, where tagtaggunsel was capable of reversing the toxic effects of carbon tetrachloride on liver cells compared to that observed in carbon tetrachloride-intoxicated rats. Conclusion: Our results show that tagtaggunsel has potential hepatoprotective effects at 100 mg/ kg. These effects can be regarded as antioxidant properties of the extract. - Some of the metrics are blocked by yourconsent settings
Item type:Publication, Preventative Effect of Traditional Medicine Anar-5 on the Development of Chronic Gastritis in a Rat Model(Mongolian National University of Medical Sciences, 2018-03-25) ;Dashzeveg, Uranzaya ;Buyantogtokh, Dejidmaa ;Adilbish, Altanchimeg ;Chimedtseren, ChimedragchaaObjective: To study the effect of traditional medicine Anar-5 on the development of chronic gastritis in rat gastric mucosa. Methods: Rats were orally administered deoxycholate sodium 1ml/100 gm or a combination of deoxycholate 1 ml/100 gm and Anar-5 at Anar-5 100 mg/kg or 200 mg/kg for 4, 8, and 12 weeks to determine the protective effect of Anar-5. Serum gastrin levels were measured to determine the impact of Anar-5. Gastric specimens were prepared for light microscopy with hematoxylin and eosin and PAS stains. The damage of barrier in mucosa with erosion or ulceration, and the thickness of mucin were examined using light microscopy. The serum levels of gastrin were measured with ELISA method. Results: Under light microscopy, the gastric mucosa was diffusely eroded or ulcerated and the thickness of mucin was decreased in rats not treated with Anar-5. The levels of gastrin in serum were significantly lower in chronic atrophic gastritis rats than that in normal rats (p<0.05). Doubling the dose of Anar-5 from 100 mg/kg to 200 mg/kg made no difference. Conclusion: Treatment with Anar-5 prevented chronic gastritis and gastric atrophy. - Some of the metrics are blocked by yourconsent settings
Item type:Publication, Can Avicenna Help Manage the Diabetes Epidemic in Central Asia?(Mongolian National University of Medical Sciences, 2017-11-25) ;Sharofova, Mizhgona ;Nuraliev, Yusuf ;Sukhrobov, Parviz ;Sagdieva, ShoistaDushenkov, VyacheslavObjectives: The fast-rising rate of diabetes incidents is a growing concern in Central Asian countries. This article reviews the current understanding of type 2 diabetes etiology, progression and treatment options along with opportunities for utilizing Avicenna’s legacy in developing novel botanical therapeutics. Methods: Analysis of relevant publications, including a variety of Avicenna’s work in Arabic, English and Russian. Results: With conventional treatment strategy shifting from single-component drugs aimed at one target to multitherapeutic combinations addressing the complex nature of many diseases and conditions, the role of multicomponent botanical preparations may increase. Diabetes mellitus is a serious chronic, progressive disease characterized by hyperglycemia, which is associated with a variety of comorbidities because of considerable damage, dysfunction and failure of multiple organs developed through the disease’s progression. Multidisciplinary collaborative research that encompasses innovative tools could be used for effective development of new comprehensive therapeutic products and treatments based on knowledge of traditional medicine and supported by contemporary scientific validation. Conclusion: Comprehensive analysis of Avicenna’s 1,000-year-old approach to the treatment of prediabetes and diabetes provides valuable directions in the search for plant-based treatments. Botanical therapeutics may provide relatively inexpensive and safe methods for diabetes treatment. - Some of the metrics are blocked by yourconsent settings
Item type:Publication, Anti-inflammatory and Lung Protective Effect of the Herbal Formulation on LPS-induced Acute Lung Injury Model(Oriental Scientific Publishing Company, 2026-06-25); ; ; ; Khongor Bat-ErdeneHerbal products are considered important medicinal sources in both traditional medicine and modern pharmacology. Our study examined the lung-protective and anti-inflammatory properties of the herbal formulation in alipopolysaccharide (LPS)induced model of acute lung injury. Non-cytotoxic concentrations in cells were evaluated in vitrousing the 3-(4,5-dimethylthiazol-2-yl)-2,5-diphenyltetrazolium bromide (MTT) assay and analysis of nitric oxide (NO) production. In our invivo study, acute lung inflammation was induced in experimental animals by LPS. Treatment with the herbal formulation notably decreased NO production, increased superoxide dismutase (SOD) levels, and reduced the protein levels of tumor necrosis factor-alpha (TNF-α) and high-mobility group box 1 (HMGB1). Furthermore, histopathological studies confirmed its protective effects against LPS-induced lung inflammation. Molecular docking revealed that glycyrrhizic acid and inulin interact strongly with TNF-α and HMGB1 proteins, supporting their potential to mediate the observed anti-inflammatory effects.In conclusion, the herbal formulation demonstrates anti-inflammatory and lung-protective properties, suggesting its potential efficacy in mitigating LPS-induced acute lung injury. - Some of the metrics are blocked by yourconsent settings
Item type:Publication, Assessment of Pharmacological Effects of Mongolian Medicinal Plant Adonis mongolica in Guinea Pigs in vivo and in vitro(National Institute of Informatics, 2017-12-01) ;Izumi-Nakaseko Hiroko ;Li Wei ;Xin Cao ;Nakamura YujiAndo KentaroBackground: Adonis mongolica (Ranunculaceae) is one of the endemic plants in Mongolia and has been used as a medicinal herb in Mongolian traditional medicine to treat patients with congestive heart failure showing tachycardia and edema. Although the plant has been empirically used in the last three decades, the precise information regarding its cardiovascular profile is still limited. Methods: We assessed the cardiohemodynamic and electrophysiological profile of the water-soluble extract of A. mongolica using the guinea pig in vivo model (n = 4) and in vitro preparation (n = 5 - 17). In addition, the onset mechanism of the extract-induced effects on the heart rate and blood pressure in vivo (n = 4), and the atrial rate and contractile force in vitro (n = 4 - 5) were pharmacologically analyzed. Results: The extract exerted the positive chronotropic, negative dromotropic, and vasopressor effects in addition to the proarrhythmic action in vivo. Meanwhile, it modestly decreased the atrial rate and aortic tension but increased the atrial contractile force in vitro. The pretreatment of dl-propranolol and prazosin significantly suppressed the positive chronotropic and vasopressor actions induced by the extract in vivo, indicating that the extract increased the sympathetic tone. Also, liquid chromatography-mass spectrometry analysis showed that water-soluble extract of A. mongolica contained eight kinds of cardiac glycosides. Conclusions: These results indicate that cardiac glycosides in the water-soluble extract of A. mongolica may explain currently observed various cardiovascular effects.
