Даваа–Баасан 08:30–20:00 · Бямба 09:00–16:00
Now showing 1 - 10 of 14
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Сэтгэл ханамжийн түвшинг Random Forest машин сургалтын загвараар ангилж, гүйцэтгэлийг үнэлэх нь
    (Mongolian Association for Educational Research, 2026-05-15)
    Болдбаатар, Одгэрэл
    ;
    Лувсанцэрэн, Пүрэвдолгор
    ;
    ;
    Чалхаасүрэн, Баасандорж
    ;
    Сандаг, Оюунцэцэг
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Эрүүл мэндийн мэдээллийн технологийн хөтөлбөрийн шинэчлэлт, бүтэц, онцлог
    (Mongolian Association for Educational Research, 2026-01-06)
    Лувсанцэрэн, Пүрэвдолгор
    ;
    Лувсан-Иш, Ажнай
    ;
    ;
    Чалхаасүрэн, Баасандорж
    ;
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Өсвөр үеийнхний сэтгэл хөдлөл, зан үйлийн машин сургалтын загваруудыг харьцуулсан дүн
    (2025-01-01)
    Г.Батнаст
    ;
    ; ; ;
    В.Баярмаа
    Үндэслэл: Дэлхийн хэмжээнд 10-19 насныхны 13% сэтгэцийн эмгэгтэй байна. 2020 оны байдлаар 19 хүртэлх насны 1.289.587 хүүхэд байгаа нь 2015 оныхоос 0.9%-иар өссөн үзүүлэлттэй. 2013 оны өсвөр үеийнхний судалгаагаар эрүүл саруул 60.5%, сэтгэл хөдлөл, зан үйлийн асуудалтай 30.5%, эмгэгтэй 9% байна. Говь-Алтай аймагт (2018-2019 он) хийсэн судалгаагаар 58.6% эрүүл, 36.1% асуудалтай, 5.2% эмгэгтэй байна. Олон улсад өсвөр үеийнхний сэтгэцийн эрүүл мэндийг 8 ^ ^ асуулгаар үнэлэн, хиймэл оюуны аргаар таамагласан судалгааны ажлууд нилээд бий болж байна. Монгол улсын хувьд сэтгэцийн эрүүл мэндийн салбарт цугларсан их өгөгдөлд хиймэл оюун, машин сургалтын аргаар тооцоолсон судалгааны ажил хомс байгаа нь энэхүү судалгааны ажлыг гүйцэтгэх үндэслэл болж байна. Зорилго: Өсвөр насныхны сэтгэл хөдлөл, зан үйлийн машин сургалтын загваруудыг харьцуулах. Арга, аргачлал: Эрүүл Мэндийн Яамны Анагаах Ухааны Ёс Зүйн Хяналтын Хорооны 2022 оны 262 тоот тогтоолоор тус судалгааг хэрэгжүүлэх зөвшөөрөл авсан. СЭМҮТ-тэй хамтран Говь-Алтай аймгийн 6-12 дугаар ангийн 3764 сурагч, тэдний асран хамгаалагч, ангийн багшийн “Хүчтэй ба сул талын тухай-8^^” асуумжаар өгөгдөл цуглуулан, сурагч, асран хамгаалагч, ангийн багш тус бүрийн өгөгдлийн сан үүсгэсэн. Сурагчийн санг машин сургалтын С50, бейс, дүрэмд үндэслэсэн аргуудаар шинжлэн, загварууд үүсгэн, загварын гүйцэтгэлийг үнэлэх хэмжүүрээр үнэлэн, харьцууллаа. Үр дүн: Судалгаанд хамрагдсан сурагчдын сэтгэл хөдлөлийн толгой өвдөх, олон зүйлд санаа зовох, аз жаргалгүй байх зэрэг шинж тэмдгээс эмгэг үүсэх магадлал 0.57, амархан айх, шинэ нөхцөл байдалд сандрахад зааг буюу сэтгэл хөдлөл, зан үйлийн тулгамдсан асуудал үүсэх магадлал 0.55 байна.Зан үйлийн хувьд уур уцаартай, дуулгаваргүй, бусад хүүхдүүдтэй зодолддог, гэр, сургууль, бусад газраас хулгай хийдэг зэрэг үзүүлэлтээс тулгамдсан асуудал үүсэх магадлалтай (0.67) байна. Хэт идэвхтэй байдлын тайван бус, анхаарал сарних зэрэг хүчин зүйлээс хамааран сэтгэл хөдлөл, зан үйлийн тулгамдсан асуудал үүсэх магадлал 0.65, эмгэг нь байнга эргэлзэх, үйлдэл хийхээсээ өмнө аливааг тунгаахгүй, даалгавраа эцэс хүртэл нь хийхгүй зэрэг шинж тэмдгээс шалтгаалан үүсэх магадлалтай. Үе тэнгийнхний харилцааны хувьд ганц дотны найзтай, бусдад таалагдахгүй зэрэг үзүүлэлтээс эмгэг, ихэнхдээ ганцаараа тоглох, дарамтлуулах, томчуудтай байх амар зэрэг шинж тэмдгээс сэтгэл хөдлөл, зан үйлийн тулгамдсан асуудал үүсэх магадлалтай. Дүгнэлт: Хөндлөн баталгаажуулалт нь НоШ-Ои1 аргаас 10-12% илүү загварын гүйцэтгэлийн хэмжүүрүүдийн үр дүн үзүүлсэн нь өгөгдлийн хэмжээ ихсэхэд хөндлөн баталгаажуулалт илүү үр дүнтэй болохыг харуулж байна. С50 алгоритмаар тооцсон загварын гүйцэтгэлийн хэмжүүрүүд бейсийн загвараас маш бага 1% илүү байсан ч хэт олон салаатай мод үүсэж, тайлбарлахад хүндрэлтэй байсан. Статистик ач холбогдлын шалгуураар загваруудын хооронд ялгаа гараагүй тул тайлбарлахад хялбар, маш бага зөрүүтэй бейсийн загвараар үр дүнг илтгэсэн. Энэ нь өгөгдлийн сангийн мөр болон аттрибутын тоог ихэсгэхэд бейсийн арга сайн ажиллаж буйг харуулж байна. Өгөгдлийн тандалт Ангилал Гүйцэтгэлийн хэмжүүр Статистик туршилт
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Зүрх судасны системийн хялбаршуулсан загвар
    (2020-04-13)
    С.Баттулга
    ;
    Зүрхний судас, цусны эргэлтийн тогтолцоонд тохирсон математикийн энгийн загварт тулгуурлан зүрх судасны үйл ажиллагааны янз бүрийн өөрчлөлтүүдийг (зүрхний агшилтын тоо, даралт, судасны уян харимхай чанар гэх мэт) судлах, хооронд нь харьцуулах боломжтой сургалтанд ашиглах хэрэглээний программ зохиоход судалгааны зорилго оршино. Эрүүл болон эмгэг эрхтэн системүүдийн үйл ажиллагаа нь тодорхой хуулиар явагддаг. Энэ нь янз бүрийн хялбаршуулалтын үр дүнд энгийн ойлгомжтой математик загвар болдог, мөн илүү нарийвчлан загварчлах боломжтой. Эмнэлзүйн хичээлүүдэд тодорхой тооны тохиолдлууд (case) ашиглагдсаар байна. Виртуаль программ сургалтанд нэвтэрснээр ЗСС-ийн ихэнх боломжит тохиолдлууд дахь үзүүлэлтүүдийн өөрчлөлт, урьдчилсан дүгнэлтийг хийсвэрээр төсөөлөх, эмчилгээ, оношлогооны төлөвлөгөөг хийсвэр боловч оновчтой гаргах чадвар, дадлыг эдийн засгийн хэмнэлттэй, ёс зүйн зөрчилгүйгээр суралцагч эзэмших боломжийг бүрдүүлж байна. Шинээр тогтоогдох лавламж хэмжээ, био тооцоололыг их дээд сургуулиудын сургалт, Монгол улсын бүх шатны эмнэлгүүдэд хэрэглэгдэх лавламж болгон ашиглах боломжтой юм.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    C5.0 алгоритмд суурилсан сэтгэл ханамжийн ангиллын дүрэмт загварын судалгаа
    (2026-03-30)
    Б.Одгэрэл
    ;
    ; ;
    Ч.Баасандорж
    ;
    Үндэслэл: Likert төрлийн асуулгад суурилсан өгөгдлийг сэтгэл ханамжийг үнэлэхэд өргөн ашигладаг боловч бодит хэрэглээнд зөвхөн ангиллын өндөр нарийвчлал бус, загварын тайлбарлах чадвар чухал шаардлагатай болдог. Дүрэмд суурилсан машин сургалтын аргууд нь эдгээр хоёр шаардлагыг зэрэг хангах боломж олгодог. Сүүлийн жилүүдэд машин сургалтын аргуудыг ашиглан ангилал, таамаглал хийх судалгаа эрчимтэй хөгжиж байгаа ч сэтгэл ханамжийн Likert төрлийн асуулгад С5.0 ангиллын алгоритм ашиглсан судалгаа хомс байгаа тул уг судалгааг хийх үндэслэл болсон. Зорилго: Сэтгэл ханамжийн хоёр ангиллыг (High/Medium) таамаглахад C5.0 ангиллын алгоритмыг 10fold cross-validation аргаар хэрэгжүүлж, загварын гүйцэтгэл болон тайлбарлах чадварыг үнэлэх. Арга, аргачлал: Судалгааг АШУҮИСийн Био-Анагаахын сургуулийн Физик мэдээлэл зүйн тэнхимийг түшиглэн Эрүүл мэндийн мэдээллийн технологич мэргэжлээр төгссөн төгсөгчдийн сэтгэл ханамжийн судалгааны өгөгдлийг ашиглан хийсэн. Судалгаанд Likert төрлийн дөрвөн хувьсагч (V1–V4) бүхий өгөгдлийг ашигласан. C5.0 загварыг параметрийн торон хайлтаар сургаж, 10-fold cross-validation-ын хүрээнд accuracy болон confusion matrix ашиглан үнэлсэн. Мөн эцсийн дүрэмд суурилсан загвараас IF–THEN дүрмүүдийг гарган авч, шийдвэрийн логикийг flowchart хэлбэрээр дүрсэлсэн. Үр дүн: Судалгааны үр дүнд дүрэмд суурилсан C5.0 загвар хамгийн оновчтой гэж сонгогдож, cross-validation-ын хүрээнд тогтвортой гүйцэтгэл үзүүлсэн. Confusion matrix-ийн үр дүн нь High ангиллыг өндөр нарийвчлалтай илрүүлж байгааг харуулсан. Гарсан дүрмүүдээс V4 болон V2 хувьсагчид сэтгэл ханамжийг тодорхойлох голлох нөлөөтэй болох нь илэрхий болсон. Дүгнэлт: C5.0 алгоритмыг cross-validation-ын хүрээнд ашиглах нь Likert өгөгдөлд суурилсан сэтгэл ханамжийн ангиллыг үр дүнтэй, ойлгомжтой байдлаар гүйцэтгэх боломжтой ба дүрэмд суурилсан бүтэц нь загварыг тайлбарлах, шийдвэр дэмжих хэрэглээнд ашиглахад тохиромжтой давуу тал болж байгаа нь тус тус батлагдлаа.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Оюутны сэтгэл ханамжийн үнэлгээний кластер шинжилгээ
    (2023-05-22)
    Ц.Мөнгөнтуул
    ;
    ; ; ;
    Үндэслэл: Их, дээд сургуулийн үйлчилгээний чанарын шалгуур үзүүлэлтийн нэг бол оюутны сэтгэл ханамж юм. Зорилго: Анагаахын Суурь боловсролын I дамжааны оюутнуудаас Анагаахын физикийн хичээлд хэр сэтгэл ханамжтай байгааг кластерын аргаар судлахаар зорилоо. Арга, аргачлал: Энэхүү зорилгын хүрээнд АШУҮИСийн Анагаахын суурь боловсролын I дамжааны анагаахын физик хичээлийг судалсан нийт 324 оюутнаас асуумж судалгаа авлаа. Сэтгэл ханамжийн түвшинг “Маш Cайн”, “Cайн”, “Дунд ”, Муу”, “Маш Муу” гэсэн таван түвшингээр тодорхойлов. Оюутнуудаас хичээлийн үнэлгээний 8, багшийн үнэлгээний 19, оюутны үнэлгээний 12 нийт 39 асуумжаар судалгаа авлаа. Судалгаанаас 39 талбартай, 324 бичлэгтэй мэдээллийн санг үүсгэв. Энэхүү мэдээллийн санд өгөгдөл тандалтын k-means аргаар MATLAB, R програмд кластер шинжилгээ хийв. Үр дүн: Өгөгдлийн санг H шалгуур (hopkins)-ыг бодоход 0.88, 0.87, 0.97 гэсэн утгууд гарлаа. Энэ нь кластер шинжилгээний аргуудыг ашиглах боломжтой болохыг харуулж байна. Хичээлийн үнэлгээний дэд санг гурван кластерт хуваалаа. Үүнд: I кластерт “Cайн” үнэлгээтэй 150 обьект 46.2%, II кластерт “Дунд” үнэлгээтэй 119 обьект 36.7%, III кластерт “Муу” үнэлгээтэй 54 обьект 16.6% байна. Багшийн үнэлгээний дэд санг гурван кластерт хуваахад II кластерт “Cайн” үнэлгээтэй 179 обьект 55.2%, III кластерт “Дунд ” үнэлгээтэй 108 обьект 33.3% нь, I кластерт “Муу” үнэлгээтэй 36 обьект 11.1% байна. Оюутаны үнэлгээний дэд санг хоёр кластерт хуваахад II кластерт “маш Cайн” үнэлгээтэй 215 обьект 66.3%, I кластерт “Муу” үнэлгээтэй 108 обьект 33.3% байна. Энэхүү үүссэн кластеруудаа дүрслэлийн коэффициентоор (silhouette coefÏcient) үнэлэхэд нь хичээлийн үнэлгээний кластер 0.32, багшийн үнэлгээний кластер 0.31, оюутаны үнэлгээний 0.30 гарсан нь статистик ач холбогдолтой болохыг харуулж байна. Дүгнэлт: Эцэст нь дүгнэхэд кластер шинжилгээгээр Анагаахын физикийн хичээлийн загварт “Cайн” үнэлгээ 46.2%, “Дунд” үнэлгээ 36.7%, “Муу” үнэлгээ 16.6%, багшийн үнэлгээтэй загварт “Cайн” үнэлгээ 55.2%, “Дунд” үнэлгээ 33.3%, “Муу” үнэлгээ 11.1%, оюутны үнэлгээний загварт “Cайн” үнэлгээ 66.3%, “Муу” үнэлгээ 33.3% байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Цахим сургалтын оюутны сэтгэл ханамжийн кластер шинжилгээ: K-means & divisive hierarchical
    Их, дээд сургуулийн үйлчилгээний чанарын шалгуур үзүүлэлтийн нэг бол оюутны сэтгэл ханамж юм. Оюутнууд хичээлд оролцох идэвх, сургалтын орчин, хичээлийн үзүүлэн, материаллаг бааз, багшийн ур чадвар, хандлагад хэр сэтгэл ханамжтай байгааг судлахаар зорилоо. АШУҮИС-ийн суурь боловсролын I дамжааны анагаахын физик хичээлийг судалсан нийт 502 оюутнаас гурван бүлэг бүхий нийт 41 асуулттай асуумж судалгаа авлаа. Үүнд I бүлэгт тухайн хичээл хэрхэн үр дүнтэй, сонирхолтой байсан тухай 10 асуулт, II бүлэгт багшийн ур чадвар, хандлагын тухай 19 асуулт, III бүлэгт оюутан өөрөө хичээлдээ хэрхэн оролцсон тухай 12 асуулт бүхий сэтгэл ханамжийн судалгааны 502 бичлэгтэй мэдээллийн сан үүсгэв. Энэхүү мэдээллийн сандаа k-means, задалж, шатлах (Divisive Hierarchical Clustering) аргын R програмын eclust() функцээр кластер шинжилгээ хийлээ. Сэтгэл ханамжийг “маш сайн”, “сайн”, “дунд”, “муу”, “маш муу” гэсэн таван түвшингээр үнэлэв. Судалгаанд k-means аргаар 0.1-0.4, задалж-шатлах аргаар хуваах коэффициент 0.88-0.91 гарлаа. Иймээс задалж-шатлах аргаар хичээлийг үнэлэх гурав, багшийг үнэлэх гурав, оюутны хичээлд оролцоог үнэлэх хоёр кластерт тус тус хуваалаа. Хичээлийн үнэлэх загварын I кластерт дунд үнэлгээ 33%, II кластерт сайн үнэлгээ 61.4%, III кластерт муу үнэлгээ 5% байна. Багшийг үнэлэх загварын II кластерт сайн үнэлгээ 63.9%, I кластерт дунд үнэлгээ 31.8%, III кластерт муу үнэлгээ 4.1% байна. Оюутны хичээлийн идэвхийг үнэлэх загварын I кластерт сайн үнэлгээ 69.9%, II кластерт дунд үнэлгээ 30.07% байна. Шинжилгээнд задалж-шатлах загваруудын хуваах коэффициент нь илүү ач холбогдолтой загвар бүхий кластер болохыг илтгэж байна. Энэхүү хичээлийг үнэлэх загварт 61.4% сайн, багшийн үнэлгээний загварт 69.1% сайн, оюутны идэвх, оролцооны загварт 31.2 маш сайн, 38.8 сайн байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Significance Statistical Test Analysis on Classification Models of Adolescent’s Emotional Problems
    (Advances in Artificial Intelligence and Machine Learning, 2023) ; ;
    Vaanchindorj, Bayarmaa
    ;
    ;
    Chilkhaasuren, Baasandorj
    Scopus© Citations 2