Даваа–Баасан 08:30–20:00 · Бямба 09:00–16:00
Now showing 1 - 10 of 14
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Oral Pigmentation in Children: A Narrative Review and Practical Diagnostic Framework
    Oral pigmentation in childhood ranges from common constitutional variants to less frequent reactive, local, medication-related, vascular, genetic, endocrine, and neoplastic disorders.Overlapping clinical appearances can create diagnostic uncertainty, especially when adult-oriented approaches are applied to children.This narrative review presents a pediatric-focused framework for initial evaluation based on five domains: onset and evolution; focal, multifocal, or diffuse distribution; color and surface morphology; blanching or compressibility; and medication, dental, family, environmental, and systemic clues.Longstanding, symmetric, diffuse brown pigmentation without symptoms usually favors constitutional melanin pigmentation.Multifocal lentigines with gastrointestinal, endocrine, skeletal, or family-history findings should prompt targeted evaluation for an underlying syndrome.Blue-gray lesions adjacent to a restoration or trauma site suggest exogenous pigment, whereas red-blue compressible lesions raise concern for a vascular process and should not undergo blind biopsy.Oral melanoacanthoma is an important benign mimic because it may enlarge rapidly and appear clinically alarming.New or changing focal lesions, particularly those showing nodularity, ulceration, spontaneous bleeding, marked asymmetry, irregular borders, color variegation, or diagnostic uncertainty, warrant prompt specialist assessment and histopathologic evaluation when indicated.Pediatric evidence remains limited and consists largely of observational studies, case reports or series, and extrapolation from adult literature; accordingly, the proposed pathway is an evidenceinformed clinical aid rather than a validated prediction rule.A structured history-first approach can support appropriate reassurance, targeted referral, and timely biopsy while minimizing unnecessary intervention for convincingly benign pigmentation.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Орчны тамхины утааны шалтгаантай хүүхдийн амны салстын нөсөөжилт: системчилсэн тойм ба мета-анализ
    (2026-05-22) ;
    Ж.Дэлгэрцэцэг
    ;
    Б.Баярчимэг
    ;
    ;
    Үндэслэл: Хүүхдийн дам тамхидалт (ДТ) нь нийгмийн эрүүл мэндийн ноцтой асуудлын нэг бөгөөд эцэг эхийн тамхины хэрэглээнээс шалтгаалан гэрийн орчны тамхины өртөлтөөс зайлсхийх боломж хязгаарлагдмал байдаг. Сүүлийн жилүүдэд амны салстын нөсөөжилт (АСН) нь хүүхдийн удаан хугацааны идэвхгүй тамхидалтыг илтгэгч эмнэлзүйн шинж тэмдэг болох талаар судлаачид анхаарч байгаа ч, үр дүнг нэгтгэсэн судалгаа хараахан хийгдээгүй байна. Зорилго: Хүүхдийн дам тамхидалт болон амны салстын нөсөөжилтийн хамаарлыг нэгтгэн дүгнэх. Арга, аргачлал: PRISMA удирдамжийн дагуу PubMed, Scopus, Web of Science, Cochrane Library гэх мэдээллийн санаас системтэй хайлт хийж, хүүхдийн (≤18 нас) ДТ болон АСН-ийн хамаарлыг үнэлсэн, ажиглалт судалгаануудыг түүвэрлэж, тэдгээрийн аргазүйн чанарыг Mixed Methods Appraisal Tool (MMAT)-ийн тусламжтайгаар үнэлэв. Санамсаргүй нөлөөт загвар бүхий мета-анализ хийж, нэгтгэсэн OR-ыг 95%-ийн итгэлцлийн интервал (CI)-аар тооцон, судалгаа хоорондын ялгаатай байдлыг I²-аар, нотолгооны итгэлцлийг GRADE-аар тус тус үнэлэв. Үр дүн: Нийт 1,582 оролцогч бүхий 7 судалгаа шалгуурт нийцлээ. Мета-анализийн шинжилгээгээр ДТ нь АСН-ийн эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг нь тодорхойлогдож (нэгтгэсэн OR 2.58, 95% CI:1.35–4.95, p=0.004), ДТ-ын өртөлттэй бүлгийг өртөлтгүй бүлэгтэй харьцуулахад үнэмлэхүйн эрсдлийн өсөлт 17% (95% CI 6.3–23.9%)-тай байлаа. Үнэлгээний аргачлалаар үүсгэсэн дэд бүлгийн анализаар Gingival Pigmentation Index (GPI) хэрэглэсэн судалгаануудад тогтвортой нөлөө илэрч байсан (OR 2.12, 95% CI 1.58–2.84) бол Dummett Oral Pigmentation Index (DOPI)-ээр үнэлсэн судалгаанд итгэлцлийн интервал өргөн хүрээтэй байлаа (OR 3.26, 95% CI 0.68–15.54). MMAT үнэлгээгээр хамрагдсан судалгаанд оролцогчийн сонголт хангалттай буюу 100%тай, үр дүнгийн хэмжилтийн зохистой байдал 76.9%, төөрөгдүүлэгч хүчин зүйлсийг хянасан байдал 46.2%-тай байв. Ажиглалт судалгааны загвар, дунд зэргийн хетероген шинж, физиологийн нөсөөжилтөөр төөрөгдүүлэгч эрсдэл зэргээс шалтгаалан, GRADE-ээр тодорхойлогдсон нотолгооны итгэлцэл бага гэж үнэлэгдсэн болно. Дүгнэлт: Орчны тамхины утаанд өртсөн хүүхдүүдэд үүсэх амны салстын нөсөөжилтийн магадлал өртөөгүй бүлгийнхээс мэдэгдэхүйц өндөр байв. Эдгээр үр дүн нь хүүхдийн амны хөндийн үзлэгт салстын нөсөөжилтийн илрүүлгийг оруулах нь дам тамхидалтын инвазив бус маркер, мөн өрхийн орчин дахь тамхинаас татгалзах талаар эцэг эхэд баримт болгон зөвлөгөө өгөхөд ашиглах боломжтойг харуулж байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Маммографийн шинжилгээнд нас, бие болон хөхний морфологийн нөлөөллийг судлах асуудалд
    (2026-09-15) ; ;
    Ц.Эрдэмбилэг
    ;
    ;
    Д.Түвшинжаргал
    Үндэслэл: Хэдийгээр хөхний нягтрал нь хөхний хорт хавдрын эрсдэл болон маммографид эмгэг голомт халхлагдах магадлалыг тодорхойлогч чухал хүчин зүйл болдог ч дангаараа хөхний дүрс оношилгооны фенотипийг бүрэн илэрхийлэхэд хангалтгүй. Нас, биеийн жингийн индекс (БЖИ), биеийн нийт өөхний хувь, хөхний хэмжээ, шахалтын үеийн хөхний зузаан (compressed breast density), эдийн тархалт болон нөхөн үржихүйн түүх зэрэг нь хөхний биологийн бүтэц төдийгүй, маммограм авах техникийн нөхцөлд нөлөөлдөг. Зорилго: Нас, БЖИ, биеийн бүтэц, хөхний өвөрмөц антропометр, нөхөн үржихүйн хүчин зүйл болон хүн амын онцлог маммографид хэрхэн нөлөөлдгийг нэгтгэн дүгнэх. Арга, аргачлал: Энэхүү тойм өгүүлэлд бид эдгээр хүчин зүйлс нь маммографийн харагдах байдал, эмгэг голомтын ялгарал, BI-RADS ангилал, дүрсний чанар, цацрагийн тун болон илрүүлгийн гүйцэтгэлтэй хэрхэн уялддаг талаарх нотолгоонуудыг PubMed/MEDLINE, Scopus, Embase, Web of Science зэрэг мэдээллийн санд 2000 оноос 2026 оны 8 дугаар сар хүртэлх хугацаанд бүртгэгдсэн судалгаануудад үндэслэн нэгтгэв. Үр дүн: Нас ахих, цэвэрших явцад хөхний нягтрал ерөнхийдөө буурдаг. Мөн БЖИ ихсэж, өөхөн эдийн эзлэхүүн нэмэгдсэнээр хөхний эдийн нягтрал багасна. Иймээс үнэмлэхүй хөхний булчирхайлаг, холбогч эдийн эзлэхүүнийг зөвхөн хувилсан нягтралаас шууд дүгнэх болохгүй. Шахалтын үеийн хөхний зузаан, хөхний эзлэхүүн зэрэг өвөрмөц хэмжигдэхүүнүүд нь байршуулалт, шахалт, цацрагийн өртөлт (экспозици), булчирхайд өгөгдөх дундаж тунд нөлөөлдөг тул эмнэлзүйн өндөр ач холбогдолтой мэдээлэл болдог. Азийн кохорт судалгаануудад нас болон биеийн хэмжээний чухал хамаарлуудыг баталдаг ч, хүн амзүйн хоорондын ялгаа өндөр байжээ. Өнөө үед хөхний дижитал томосинтез (Digital breast tomosynthesis, DBT) болон хиймэл оюун (Аrtificial intelligence, AI) нь нягтралын нэг ангиллаас олон хэмжээст фенотипжүүлэлт рүү шилжих боломжийг олгож байна. Цаашдын судалгаанд хувь хүнд тохирсон скрининг, тунгийн оновчлолыг сайжруулахын тулд DICOM-ын техникийн параметрүүд, стандартчилсан антропометри, тоон нягтрал болон гадаад баталгаажуулалттай AI мэдээллүүдийг нэгтгэх шаардлагатай байна. Дүгнэлт: Хөхний нягтрал дээр нас, биеийн бүтэц, хөхний орон зайн бүтэц, зураг авах параметрүүд болон баталгаажсан AI шинжүүдийг нэгтгэсэн олон хэмжээст загвар юм. Энэхүү хандлага нь биологийн тайлбар, тунгийн нарийвчлал, эрсдэлийн ангиллыг сайжруулж, нягтралын ганц хувь эсвэл BI-RADS ангилал хөхний фенотипийг бүрэн тодорхойлдог гэсэн өрөөсгөл ойлголтоос сэргийлэх боломжтой юм.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Дам тамхины өртөлтийн шинэ биомаркер болох амны салстын нөсөөжилт: Эрсдэлт бүлгийг илрүүлэх болон тамхины хяналтын бодлогод ашиглах боломж
    (2026-05-22) ;
    Ж.Дэлгэрцэцэг
    ;
    Б.Баярчимэг
    ;
    ;
    Үндэслэл: Орчны тамхины утаа (ОТУ)-ны өртөлтийг үнэлэх уламжлалт аргууд нь асуумж, богино хагас задралын хугацаатай биомаркерын шинжилгээнд тулгуурладаг. Харин амны салстын нөсөөжилт (АСН) нь архаг өртөлтийг илтгэхүйц, нүдэнд харагдахуйц, инвазив бус биомаркер байх боломжтой боловч түүний эмнэлзүйн болон бодлогын хэрэглээ, илрүүлгийн үнэн бодит байдал нь хараахан бүрэн тодорхойлогдоогүй байна. Зорилго: Орчны тамхины утааны өртөлт ба амны салстын нөсөөжилтийн хоорондын хамаарлын нотолгоог нэгтгэн, зарим төөрөгдүүлэгч хүчин зүйлсийг үнэлэх. Арга, аргачлал: Бүх насны бүлгийг хамарсан ОТУ-ны өртөлт ба амны салстын нөсөөжилтийн хамаарлыг судалсан ажиглалт судалгаануудын үр дүнг нэгтгэхийн тулд электрон мэдээллийн санд хайлт хийж “өртөлт-үр нөлөө”-ний хамаарал, хэмжилтийн хэрэгсэл, нөсөөжилтийн байрлалын онцлог, физиологийн нөсөөжилтийн төөрөгдүүлэгч хүчин зүйлс, биохимийн баталгаажуулалтын талаарх өгөгдлүүдийг анхдагч үр дүнгийн үзүүлэлтээр цуглуулав. Хамрагдсан судалгааны чанарыг Mixed Methods Appraisal Tool (MMAT)-аар үнэлж, биомаркерын биологийн үндэслэл, хэмжилтийн стандартчлал, скрининг болон бодлогын ач холбогдолд төвлөрсөн өгүүлэмжүүдийг нэгтгэв. Үр дүн: Хамруулах шалгуурт нийцсэн нийт 3,284 оролцогчийг хамруулсан, 7 орны, 13 ажиглалт судалгаа тодорхойлогдов. Үүнээс 4-т нь өртөлтийн хугацаа ба нөсөөжилтийн хүндийн зэргийн хооронд хамааралтай, 1 кохорт судалгаанд хүүхдийн нас ба шээсний котинины түвшин шууд хамааралтай байв. Gingival Pigmentation Index болон Dummett Oral Pigmentation Index нь хамгийн түгээмэл ашиглагдсан боловч арга зүйн ялгаатай байдал нь харьцуулалт хийхэд хязгаарлагдмал тал боллоо. Дам тамхидалтын шалтгаантай амны нөсөөжилт нь үүдэн шүдний буйл орчимд байрлах нь зонхилж байв. Нийт OR=2.35 боловч, ажиглалт судалгааны загварын улмаас үр дүнгийн нотолгооны итгэлцэл бага гарав. Дүгнэлт: АСНнь орчны тамхины утааны удаан хугацааны өртөлтийн боломжит биомаркер боловч стандартчилсан үнэлгээ, физиологийн нөсөөжилтийн зохистой хяналт, “алтан стандарт” бүхий биомаркертай харьцуулсан баталгаажуулалт шаардлагатай байна. Ингэснээр богино хугацаанд өндөр эрсдэлт бүлгийг илрүүлэх, тамхины хяналтын бодлогод ашиглах боломжтой юм.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Хоншоорын үүдэн шүд ба доод уруулын хамаарал, диастем, хар гурвалжин зэрэг үзүүлэлтүүдийг тодорхойлох нь
    (2021-09-01) ;
    С.Болормаа
    ;
    Ж.Цолмон
    Инээмсэглэл нь гоо зүйн чухал үзүүлэлт юм. Инээмсэглэлийн гоо зүй, хэв маягийг тодорхойлдог олон үзүүлэлт байдаг. Нүүр амны эмч нарын оношлогоо, эмчилгээний төлөвлөгөөнд инээмсэглэлийн гоо зүйн үзүүлэлтүүдийг үнэлж дүгнэх нь чухал байдаг. Судалгааны ажлын зорилго: Инээмсэглэлийн зарим үзүүлэлтийг тодорхойлоход оршино. Судалгааны хэрэглэгдэхүүн ба арга зүй: Бид нэг агшингийн судалгааны загвар ашиглан хийлээ. Судалгаанд Улаанбаатар хотын Баянзүрх дүүргийн 13-65 насны 108 хүнийг (84 эмэгтэй, 24 эрэгтэй) хамруулсан. Насыг 5 бүлэгт (13-19, 20-29, 30-39, 40-49, 50-с дээш) хуваасан. Нүүрний эгц урд проекцоос инээмсэглэсэн фото зураг болон амны хөндийн фото зурагт үнэлгээ хийлээ. Ингэхдээ фото зурган дээр хоншоорын үүдэн шүд ба доод уруул хоорондын хамаарал, диастем, хар гурвалжин гэсэн 3 үзүүлэлтийг үнэллээ. Үр дүн: Судалгаанд оролцогчдын инээмсэглэлийн үзүүлэлтүүдийг үнэлэхэд 84.6%-д нь хоншоорын үүдэн шүд доод урууланд хүрэлцэхгүй, 10.19%-д нь хоншоорын үүдэн шүдний диастемтай, 32.41%-д нь дээд төвийн үүдэн шүдний хоорондын хар гурвалжинтай байлаа. Насны хувьд хар гурвалжин нь статистик ач холбогдол бүхий ялгаатай нь ажиглагдлаа.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,