Даваа–Баасан 08:30–20:00 · Бямба 09:00–16:00

АШУҮИС — Судалгааны мэдээлэл (CRIS)

Permanent URI for this communityhttps://library.mnums.edu.mn/handle/123456789/5001

Browse

Search Results

Now showing 1 - 10 of 29
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Streptococcus mutans-аар харханд шүд цоорлын загвар үүсгэсэн дүн
    (2026-09-15)
    Д.Золзаяа
    ;
    Б.Галиндэв
    ;
    У.Төмөр-Очир
    ;
    ;
    Ч.Баттогтох
    Үндэслэл: Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллагын 2022 оны тайлангаар дэлхийн хүн амын ойролцоогоор 3.5 тэрбум хүн буюу бараг тэн хагас нь амны хөндийн ямар нэгэн өвчнөөр өвчилдөг бөгөөд үүний дотор шүд цоорох өвчин хамгийн өргөн тархалттай, байнгын шүдэнд дунджаар 29%-ийн тархалттай ойролцоогоор 2 тэрбум, сүүн шүдэнд 43%-ийн тархалттай 514 сая орчим тохиолдол бүртгэгдсэн байна. Монгол Улсад ч тархалт өндөр хэвээр байгаа нь 2017 онд хийгдсэн 6 аймаг, 5 сумын 1754 хүнийг хамарсан судалгаагаар нотлогдсон бөгөөд шүд цоорох өвчний тархалт 5 хүртэлх насныханд 82.9%, 12 хүртэлх насныханд 80.9%, 3544 насныханд 97.8%, 65-74 насныханд 99.1% болохыг тогтоожээ. 2010 онд хийгдсэн сургуулийн өмнөх болон сургуулийн насны хүүхдүүдэд хийсэн судалгаагаар шүд цоорох өвчин 87.8-90% тохиолдож, S. mutans, S. sobrinus-ийг илрүүлэхэд 75% нь S. mutans дангаараа тодорхойлогдсон байна. Иймд шүд цоорлыг эмчлэхээс илүү урьдчилан сэргийлэх, тухайлбал хоруу чанар багатай S. mutans-ийн омгоор амны хөндийг колоничлуулах “орлуулах эмчилгээ” (replacement therapy)-г судлахын тулд эхлээд тухайн эмчилгээний үр нөлөөг найдвартай үнэлэх боломжтой, S. mutans-аар шүд цоорол үүсгэх харханы туршилтын загвар боловсруулах зайлшгүй шаардлагатай юм. Мөн эмчлэгдээгүй шүд цоорлын эмчилгээний эдийн засгийн ачаалал жил бүр дэлхий даяар 387 тэрбум ам.долларын шууд, 323 тэрбум ам.долларын шууд бус зардал үүсгэдэг гэж тооцоолсон байдаг тул урьдчилан сэргийлэх шинэ аргуудыг судлах нь бидний судалгааны үндэслэл болсон. Зорилго: Хархны шүдэнд Streptococcus mutans-ийг халдварлуулж шүд цооролын загвар үүсгэх. Арга аргачлал: Энэхүү судалгааг туршилт судалгааны загвар ашиглан хийж гүйцэтгэсэн. Судалгааг 2021 оны 3-р сарын 30ны өдрөөс 4-р сарын 14-ний өдөр хүртэлх хугацаанд АШУҮИС-ийн харьяа Цөм лаборатори болон Бичил амь судлал, Халдварын сэргийлэлт хяналтын тэнхмийн дэргэдэх Сургалтын лабораторийг түшиглэн хийж гүйцэтгэв. Судалгаанд Эрүүл мэндийн яамны дэргэдэх Анагаах Ухааны Ёс Зүйн Хяналтын Хорооны зөвшөөрлийг авсан (2019.03.18, хурал №02). Бид судалгаандаа 8 долоо хоногтой 5 wistar хархыг бактерийн өсгөвөрийн сангийн омог (S. mutans-ийн ATCC 25175 стандарт омог / эмнэлзүйн омог) болон ундны усны найрлага (нүүрсустай / нүүрсусгүй)-аар ялгаатай 4 туршилтын бүлэг, түүнчлэн 1 сөрөг хяналтын бүлэг болгон хувааж, бүлэг тус бүрт нэг харх хамрууллаа. Бактерийн булинга өдөрт 3 удаа, 2 цагийн зайтайгаар 28 хоногийн турш ариун хөвөн бамбараар хархны араа шүдэнд түрхэж өгсөн. Хархыг бактерийн булинга түрхэх мөчид мидазоламаар хөнгөвтөр тайвшруулж, сорьцыг хулганын шүлс ялгаралт бага байдаг өдрийн цагаар түрхэж өгснөөр S. mutans-ийн шүдний гадаргуу дах колоничлолыг үүсгэсэн. Үр дүн: Туршилтын 28 дах хоногт харх тус бүрийн эрүүний шүдийг микроскопоор шинжлэхэд нүүрсусгүй ундны ус өгсөн сөрөг хяналтын бүлгээс бусад бүх бүлэгт шүд цоорлын толбо болон цоорлын хөндий үүссэн байлаа. Нүүрсустай ундны ус хэрэглэсэн бүлгүүдэд цоорлын хөндий илүү гүн тодорхойлогдов. Харин нүүрсусгүй ундны ус өгсөн бүлгүүдэд харьцангуй хөнгөн зэргийн цоорол ажиглагдсан нь бактерийн халдвар дангаараа ч шүд цоорол үүсгэх чадвартайг харуулав. Дүгнэлт: 8 долоо хоногтой wistar харханд стандарт болон эмнэлзүйн S. mutans-ийн омгоор 28 хоногийн турш халдварлуулахад шүд цоорол амжилттай үүссэн бөгөөд нүүрсусны хэрэглээ цоорлын явцыг нэмэгдүүлж байна. Энэхүү суурь загвар нь харьцангуй богино хугацаанд, бага зардлаар давтан гүйцэтгэх боломжтой бөгөөд ирээдүйд орлуулах эмчилгээ, пробиотик шинэ бүтээгдэхүүний үр нөлөөг үнэлэх судалгаанд ашиглагдах боломжтой.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    RBL-2H3 эсэд зарим ургамлын хандны хоргүй тунг тодорхойлсон дүн
    (2026-09-15)
    Ц.Баасандаш
    ;
    Г.Халиун
    ;
    ; ;
    Ц.Анужин
    Үндэслэл: Судлаачид дэлхий даяар ургамалд агуулагдах биологийн идэвхт нэгдлийг илрүүлэх болон in vitro, in vivo орчинд үзүүлэх биологийн үйлдлийг тодорхойлох чиглэлийн судалгааг эрчимтэй хийж байна. Манай орны ургамал нь байгаль цаг уурын өвөрмөц нөхцөлд дасан зохицож ургадаг бөгөөд Монголчууд эрт дээр үеэс ардын эмчилгээ, уламжлалт анагаах ухаан, хүнсэндээ түгээмэл хэрэглэж ирсэн уламжлалтай. Иймд зэрлэг болон таримал зүйл ургамлыг эсийн түвшинд in vitro орчинд олон улсад харшил, үрэвслийн судалгаанд ашигладаг стандарт RBL-2H3 шугаман эсэд үйлчилж, хоруу чанарыг тодорхойлж, эсэд харьцангуй хоруу чанар багатай зааг тунг тодорхойлох нь цаашдын нарийвчилсан буюу эсэд үүсгэсэн харшлын загвар судалгаа, амьтны туршилт, эмийн үйлдлийн үйлчлэл болон биологийн идэвхийг молекул механизмын түшинд судлахад шинжлэх ухааны үндэслэл болохуйц чухал ач холбогдолтой байна. Зорилго: Монгол оронд ургадаг зэрлэг болон таримал 4 зүйл ургамлын хандны эс хордуулах тунг RBL-2H3 эсэд тодорхойлох. Арга, аргачлал: Судалгаанд аньс (Vaccinium vitis-idaea), гүзээлзгэнэ (Fragaria orientalis), хар манжин (Raphanus sativus), болон зэрлэг хөх далан хальс (Lonicera caerulea L.) ургамлыг стандартын дагуу түүж, гербар бэлтгэн ШУА-н Ботаникийн цэцэрлэгт хүрээлэнд илгээн ангилал зүйн тодорхойлолтыг хийлгэж баталгаажуулав. Ургамлын иш, навч, жимс гэсэн бүрэлдэхүүн хэсгүүдийг ус, этилийн спиртээр хандалж, вакум эргэлтэт ууршуулагч болон хөлдөөн хатаах төхөөрөмжийн аргаар өтгөрүүлэн хуурайшуулж, нийт 12 төрлийн хандыг бэлтгэв. Туршилтад хархны базофил лейкемийн RBL-2H3 (Rat Basophilic Leukemia) эсийн шугамыг EMEM тэжээлт орчинд өсгөвөрлөж, тогтворжуулан өсөлтийн үе шатанд нь ашиглав. Бэлтгэсэн 12 төрлийн хандны эсэд хоргүй тунг MTT [3-(4,5-dimethylthiazol2-yl)-2,5-diphenyltetrazolium bromide] шинжилгээний аргаар эсийн амьдрах чадварт нөлөөлөх хувиар үнэлэв. Үр дүн: Бидний судалгаагаар этилийн спиртээр хандалсан гүзээлзгэнийн навч, хар манжин, зэрлэг хөх далан хальсны навчинд ≥6.25 мкг/мл тун, харин усаар хандалсан хөх далан хальсны жимсэнд ≥6.25 мкг/мл, ишинд ≥25 мкг/мл тун нь тунгаас хамаарсан эс хордуулах үйлдэл үзүүлэв. Усаар хандалсан аньсны навчны ≤200 мкг/ мл, гүзээлзгэнийн навчны ≥100 мкг/мл тун, хар манжингийн ≤200 мкг/мл тун, харин аньсны навчны этилийн спиртэн хандны ≥50 мкг/мл тунгаар үйлчлэхэд эсэд хоргүй байв. Мөн зэрлэг хөх далан хальсны этилийн спиртэн хандны ишинд ≤300 мкг/мл, жимсэнд ≥12.5 мкг/мл тун, усан хандны навчинд ≤50 мкг/мл тун нь RBL-2H3 эсийн амьдрах чадварыг нэмэгдүүлэх үр дүн үзүүлэв. Дүгнэлт: RBL-2H3 эсийн амьдрах чадварт ургамлууд уусгагчийн туйлшрал болон эрхтнээс хамаарсан харилцан адилгүй нөлөө үзүүллээ. Гүзээлзгэнийн навч, хар манжин, зэрлэг хөх далан хальсны навчны этилийн спиртэн ханд, мөн хөх далан хальсны жимс, ишний усан ханд нь 12.5, 25, 50 мкг/мл тунгаас эхлэн тун хамааралтай эсийн амьдрах чадварыг ойролцоогоор 40%-иас дээш бууруулсан нь хоруу чанар харьцангуй өндөр байгааг харууллаа. Харин гүзээлзгэнийн навч, хар манжингийн усан ханд болон аньсны навчны ус, этилийн спиртэн ханд нь 200 мкг/мл-ээс бага тунгийн хязгаарт эсэд үзүүлэх хоруу чанар харьцангуй бага байсан бол зэрлэг хөх далан хальсны иш, жимсний этилийн спиртэн хандны 12.5 мкг/мл-ээс их, навчны усан хандны 100 мкг/мл-ээс бага тун нь RBL-2H3 эсийн амьдрах чадварыг нэмэгдүүлж, эсийн пролиферацийг дэмжих идэвх үзүүлэв.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Дам тамхины өртөлтийн шинэ биомаркер болох амны салстын нөсөөжилт: Эрсдэлт бүлгийг илрүүлэх болон тамхины хяналтын бодлогод ашиглах боломж
    (2026-05-22) ;
    Ж.Дэлгэрцэцэг
    ;
    Б.Баярчимэг
    ;
    ;
    Үндэслэл: Орчны тамхины утаа (ОТУ)-ны өртөлтийг үнэлэх уламжлалт аргууд нь асуумж, богино хагас задралын хугацаатай биомаркерын шинжилгээнд тулгуурладаг. Харин амны салстын нөсөөжилт (АСН) нь архаг өртөлтийг илтгэхүйц, нүдэнд харагдахуйц, инвазив бус биомаркер байх боломжтой боловч түүний эмнэлзүйн болон бодлогын хэрэглээ, илрүүлгийн үнэн бодит байдал нь хараахан бүрэн тодорхойлогдоогүй байна. Зорилго: Орчны тамхины утааны өртөлт ба амны салстын нөсөөжилтийн хоорондын хамаарлын нотолгоог нэгтгэн, зарим төөрөгдүүлэгч хүчин зүйлсийг үнэлэх. Арга, аргачлал: Бүх насны бүлгийг хамарсан ОТУ-ны өртөлт ба амны салстын нөсөөжилтийн хамаарлыг судалсан ажиглалт судалгаануудын үр дүнг нэгтгэхийн тулд электрон мэдээллийн санд хайлт хийж “өртөлт-үр нөлөө”-ний хамаарал, хэмжилтийн хэрэгсэл, нөсөөжилтийн байрлалын онцлог, физиологийн нөсөөжилтийн төөрөгдүүлэгч хүчин зүйлс, биохимийн баталгаажуулалтын талаарх өгөгдлүүдийг анхдагч үр дүнгийн үзүүлэлтээр цуглуулав. Хамрагдсан судалгааны чанарыг Mixed Methods Appraisal Tool (MMAT)-аар үнэлж, биомаркерын биологийн үндэслэл, хэмжилтийн стандартчлал, скрининг болон бодлогын ач холбогдолд төвлөрсөн өгүүлэмжүүдийг нэгтгэв. Үр дүн: Хамруулах шалгуурт нийцсэн нийт 3,284 оролцогчийг хамруулсан, 7 орны, 13 ажиглалт судалгаа тодорхойлогдов. Үүнээс 4-т нь өртөлтийн хугацаа ба нөсөөжилтийн хүндийн зэргийн хооронд хамааралтай, 1 кохорт судалгаанд хүүхдийн нас ба шээсний котинины түвшин шууд хамааралтай байв. Gingival Pigmentation Index болон Dummett Oral Pigmentation Index нь хамгийн түгээмэл ашиглагдсан боловч арга зүйн ялгаатай байдал нь харьцуулалт хийхэд хязгаарлагдмал тал боллоо. Дам тамхидалтын шалтгаантай амны нөсөөжилт нь үүдэн шүдний буйл орчимд байрлах нь зонхилж байв. Нийт OR=2.35 боловч, ажиглалт судалгааны загварын улмаас үр дүнгийн нотолгооны итгэлцэл бага гарав. Дүгнэлт: АСНнь орчны тамхины утааны удаан хугацааны өртөлтийн боломжит биомаркер боловч стандартчилсан үнэлгээ, физиологийн нөсөөжилтийн зохистой хяналт, “алтан стандарт” бүхий биомаркертай харьцуулсан баталгаажуулалт шаардлагатай байна. Ингэснээр богино хугацаанд өндөр эрсдэлт бүлгийг илрүүлэх, тамхины хяналтын бодлогод ашиглах боломжтой юм.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Монгол оронд тархсан хеликобактерийн эмийн тэсвэржилтийг тодорхойлсон дүн
    (2026-04-16) ;
    Э.Гэрэлмаа
    ;
    ;
    Бергит Хенрих
    ;
    Ч.Баттогтох
    Үндэслэл: Хеликобактери нь дэлхийн хүн амын талаас илүү хувьд тархсан, өргөн тархалттай халдвар үүсгэгч бичил биетэн бөгөөд түүний генетик онцлог, антибиотикт тэсвэржилтийн түвшин нь бүс нутгаас хамааран ихээхэн ялгаатай байдаг. CagA уургийн EPIYA хэв шинж нь бактерийн хоруу чанарт чухал үүрэгтэй боловч Монгол Улсад эдгээр генотип болон антибиотикт тэсвэржилтийн уялдаа холбоог судалсан мэдээлэл хязгаарлагдмал байна. Зорилго: Монгол оронд тархсан хеликобактерийн антибиотикт тэсвэржилтийн түвшин, CagA EPIYA хэв шинж болон кларитромицины тэсвэржилтийн цэгэн мутациудыг тодорхойлох Арга, аргачлал: Ходоодны дурангийн шинжилгээнд хамрагдсан 210 өвчтөнөөс авсан ходоодны биопсийн сорьцод хеликобактерийг өсгөвөрлөсөн. Антибиотикт мэдрэг чанарыг метронидазол, кларитромицин, амоксициллин, левофлоксацин, тетрациклин дээр нэвчүүлэн шингэрүүлэх аргаар EUCAST стандартын дагуу тодорхойлов. CagA EPIYA хэв шинжийг тогтоож, кларитромицины тэсвэржилтийн мутацийг (A2142C, A2142G, A2143G) бхПГУ аргаар илрүүлэв. Үр дүн: Судалгаанд хамрагдсан 210 сорьцын 86-д (41%) хеликобактери өсгөвөрлөгдөж, 61 шинжлэгдэхүүн амжилттай судлагдсан. CagA эерэг омог 86.9%-ийг эзэлж, барууны хэв шинж давамгай (52/53) байсан бол зүүн Азийн хэв шинж 1 тохиолдолд илэрсэн. Барууны хэв шинжийн дотор ABC (58.5%), ABCC (37.7%) хэв шинж зонхилж байв. Антибиотикт тэсвэржилтийн хувьд метронидазол (70.5%) хамгийн өндөр, дараа нь левофлоксацин (50.9%) байв. Кларитромицин болон амоксициллиний тэсвэржилт тус бүр 19.7% байсан бол тетрациклинд тэсвэржилт илрээгүй. Олон эмд тэсвэржилт (≥2 антибиотик) 45.9%, ≥3 антибиотикт тэсвэржилт 14.8%-д илэрсэн. Кларитромицины тэсвэржилтийн мутаци 21.3%д илэрч, ихэнх нь A2143G байсан. Нэвчүүлэн шингэрүүлэх арга болон бхПГУ аргуудын нийцэл маш өндөр (κ=0.95, p<0.001) байв. Дүгнэлт: Монгол оронд тархсан хеликобактерийн омог нь барууны хэвшинжийн CagA давамгайлж байгаа бөгөөд ABC болон ABCC дэд хэвшинж хамгийн түгээмэл тохиолдож байгаагаас гадна AAABC болон AAAAB хоёр дэд хэвшинж анх удаа тодорхойлогдлоо. Монгол оронд тархсан хеликобактери нь метронидазолд хамгийн их тэсвэржилт үүсгэсэн ба олон эмд тэсвэртэй хеликобактерийн эзлэх хувь их байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Бактерийн метаболит ба зуун настын (Aloe barbadensis Miller) холимгийн түлэнхийн шархны эдгэрэлтэд үзүүлэх нөлөөг харьцуулан судалсан дүн
    (2026-02-03)
    Н.Ням-Эрдэнэ
    ;
    Б.Сэвжидмаа
    ;
    Б.Маналжав
    ;
    О.Мөнхтүшиг
    ;
    М.Барсболд
    Үндэслэл: Арьсанд нарны хэт ягаан туяа, механик түлэгдэлт, гэмтэл болон бодисын солилцооны шалтгаант архаг үрэвсэл зэрэг олон шалтгаантайгаар шарх үүсэж болдог. Монгол улсад 2022 оны байдлаар ахуйн түлэгдэлт нь осол гэмтлийн тохиолдлын эхний 5-р байр, 0-5 насны хүүхдийн осол гэмтлийн тэргүүлэх шалтгаан, 0-5 насны хүүхдийн нийт өвчлөлийн 18.4%-ийг эзэлж байна. Арьсны түлэгдэлт, шархны эдгэрэлт нь урт хугацаа шаардагддаг нь эмчлүүлэгчдэд сэтгэл санаа, гоо зүй болон эдийн засгийн дарамтыг үүсгэдэг. Шархны эдгэрэлтийг сайжруулах шинэлэг, үр дүнтэй, гаж нөлөө багатай эмчилгээний бүтээгдэхүүн гарган авах нь эмнэл зүйн болон эдийн засгийн чухал ач холбогдолтой юм. Бактерийн метаболит болон зуун настын (Aloe barbadensis Miller) холимгийн түлэнхийн шарханд үзүүлэх нөлөөг тодорхойлсон судалгааны ажил хомс байгаа нь бидний судалгааны ажлын үндэслэл боллоо. Зорилго: Туршилтын амьтны түлэнхийн шарханд бактерийн метаболит ба зуун настын холимгийн үзүүлэх нөлөөг тодорхойлох. Арга, аргачлал: Судалгаанд 8 долоо хоногтой, BALB/c үүлдрийн хулганыг хяналтын бүлэг, бактерийн метаболит ба зуун наст 2 бүлэгт хувааж судалгааг гүйцэтгэсэн. Туршилтын хулганыг мэдээгүйжүүлэн нурууны хэсгийн үсийг зориулалтын машинаар 2х2 см харьцаагаар хуссан. Хулганы нурууны арьсыг 10 секундийн турш, 200°С-ийн халуун сэнсээр үлээж, 2-р зэргийн түлэнхийн шархны загвар үүсгэсэн. Бактерийн метаболитыг зуун настын шүүстэй 1:1 харьцаатай хольсон холимгоос 100 мкл хэмжээтэй соруулан авч, шархны төв хэсэгт дусаан, жигд тараасан. Өдөр бүр шархны зургийг авч, ImageJ программаар талбайг хэмжин туршилтын 7, 14, 21 хоногт хяналтын бүлэгтэй харьцуулан эдгэрэлтийн байдлыг үнэлсэн. Шархны эдгэрэлтийг үнэлэхдээ хулгана тус бүрт анх үүсгэсэн шархны хэмжээг 100% гэж үзэн үүнээс шархны эдгэрэлт хэдэн хувь болсныг хяналтын болон туршилтын бүлэгт харьцуулан үнэллээ. Түлэнхийн арьсны эдийг туршилтын болон хяналтын бүлэгт иммунофлуоресценцийн аргаар судасжилтын маркер α-SMA (Thermo Fisher Scientific) илрүүлсэн. Статистик боловсруулалт: Хяналтын болон туршилтын бүлэг хоорондын ялгааг үл хамааралт Т тестээр GraphPad Prism 10 программаар боловсруулж, дундаж утга, стандарт хазайлт болон статистик хамаарлыг тооцсон. Үр дүн: Туршилтын хулганад үүсгэсэн түлэнхийн шархны эдгэрэлтэд бактерийн метаболит ба зуун настын (Aloe barbadensis Miller) холимгийн нөлөөлөх байдлыг хяналтын бүлэгтэй харьцуулахад 7 хоногт шархны хэмжээ хяналтын бүлэгт 82.1%, туршилтын бүлэгт 83.7% (p<0.197), 14 хоногт хяналтын бүлэгт 62.6%, туршилтын бүлэгт 58.1% (p<0.0001), 21 хоногт хяналтын бүлэгт 50.7%, туршилтын бүлэгт 32.7% (p<0.0001) байв. Эмчилгээний 7 хоногт туршилтын болон хяналтын бүлгийн шархны эдгэрэлтийн хэмжээ стататистик ач холбогдол бүхий ялгаа илэрсэнгүй, эмчилгээний 14, 21 хоногт туршилтын болон хяналтын бүлэгт статистик ач холбогдол бүхий ялгаатай байлаа. Туршилтын болон хяналтын бүлгийн хулганы түлэнхийн арьсны эдэд судасжилтын маркер болох α-SMA-ийн ялгарлыг иммунофлуоресценцийн аргаар үнэлэхэд, бактерийн метаболит зуун настын холимог түрхсэн бүлэгт эмчилгээний 7, 14, 21 хоногт α-SMA-ийн эерэг эсүүд жигд илэрсэн бөгөөд хяналтын бүлэгт α-SMA илэрсэнгүй. Дүгнэлт: Туршилтын хулганы түлэнхийн шархны эдгэрэлтэд бактерийн метаболит ба зуун настын холимог шархны эдгэрэлтийг дэмжиж байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Гемофилийн эмнэлзүйн шинжийг хүндийн зэргээс хамааруулан судалсан дүн
    (2026-02-03)
    А.Мөнхөө
    ;
    М.Мөнхцэцэг
    ;
    Ч.Баттогтох
    ;
    Б.Хонгорзул
    ;
    Ц.Одгэрэл
    Үндэслэл: Гемофили нь цус бүлэгнэлтийн факторын дутагдлын улмаас цус гоожимтгой шинжээр илэрдэг төрөлхийн эмгэг юм. Гемофили А, В, С (ГА, ГВ, ГС) нь цус бүлэгнэлтийн дотоод замд тромбины үүсэлтэнд оролцдог VIII, IX, XI факторын төрөлхийн дутагдлын улмаас үүсдэг. ГА болон ГВ нь Х хромсомын рецессив хэлбэрээр удамшдаг бол ГС хүйс хамааралгүй удамшдаг ховор эмгэг юм. Манай улсын хэмжээнд гемофилийн өвчний тархалт, өвчлөлийн хэлбэр, хүндийн зэргийн талаар нэгдсэн мэдээллийн сан байхгүй байгаа нь энэхүү судалгааг хийх үндэслэл боллоо. Зорилго: Гемофилийн үед илрэх эмнэлзүйн шинжийг дутагдаж буй факторын түвшингээс хамааруулж судлах. Арга, аргачлал: Энэхүү нэг төвт агшингийн судалгаанд АШУҮИСийн Монгол-Япон эмнэлэгийн “Гемофили-Генийн эмчилгээний төв”-д 2024 оны 05 сараас 2025 оны 10 сар хүртэлх хугацаанд бүртгэгдсэн гемофилитэй бүх тохиолдлоос 30 тохиолдлыг хамруулсан. АШУҮИСийн Судалгааны ёс зүйн хяналтын хорооноос судалгааны ажлыг эхлүүлэх ёс зүйн зөвшөөрөл авсан. Үр дүн: 1-64 насны гемофилийн 30 тохиолдлыг хамруулсан ба судалгаанд оролцогчдын дундаж нас 18.4±15.7 жил ба хүйс нь 96.7% эрэгтэй байв. Насны бүлгээр хуваан үзвэл 4-өөс доош насны 13.4% (4), 5-13 насны 40% (12), 14-18 насны 10% (3), 19-44 насны 33.3% (10), 45-аас дээш насны 3.3% (1)-ийг эзэлж байна. Нийт тохиолдлын 83.3% ГА (25), 16.7% (5) ГВ байв. Нийт тохиолдлын 80% хүнд, 20% дунд зэргийн гемофилитэй байв. Нийт тохиолдлын 40%-д бай үений гэмтэл байв. Дүгнэлт: Гемофилийн хүнд зэргийн 41.6%, дунд зэргийн 33.3%-д үенд цус хурах эмнэлзүйн шинж илэрч, 86.6% фактор нөхөх эмчилгээг урьдчилан сэргийлэх тунгаар авч чаддаггүйгээс шалтгаалан бай үений гэмтэл 40%-д илэрсэн байна. Үенд эрт үед цус хурснаар нь үений гэмтэл, хэлбэр алдагдал, хөдөлгөөний далайц болон амьдралын чанарын бууралт зэрэг сөрөг үр дагаврыг дагуулж байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Төрөл ойртсон болон удам төрлийн хамааралгүй гэр бүлүүдэд дерматоглификийн А-В товгорын судлын тоог харьцуулан судалсан дүн
    (2024-12-21)
    Д.Отгонбямба
    ;
    Ч.Баттогтох
    ;
    Ж.Сарантуяа
    ;
    Үндэслэл: Төрөл ойртсон гэрлэлт нь эцэг эхийн аль алинаас нь ижил аллелийг өвлөн авах улмаас удамшлын эмгэг үүсэх магадлалыг нэмэгдүүлдэг. Судлаачид дерматоглификийн аргыг удамшлын эмгэг, зарим хам шинж зэрэг хурууны хээтэй холбоотой эмгэгийг оношлох өргөн хүрээний аргын нэг хэсэг болгон ашигладаг. Мөн цусны даралт ихсэх, чихрийн шижин эсвэл бусад удамшлын бус эмгэгүүдийн судалгаанд ашигласан байна. Дерматоглификийн арга нь удамшлын эмгэгийг судлах нэмэлт хэрэгсэл байж болох ч төрөл ойртолттой холбоотой генетикийн ихэнх эмгэгийг оношлоход түгээмэл хэрэглэгддэггүй. Харин биохимийн шинжилгээ, генийн мутаци илрүүлэх шинжилгээ нь оношилгооны үндсэн хэрэгсэл хэвээр байгаа нь тухайн судалгааг хийх үндэслэл болсон. Зорилго: Төрөл ойртсон болон удам төрлийн хамааралгүй гэр бүлийн гишүүдийн A-B товгорын судлын тоо өвөрмөц онцлогтой эсэхийг судлах. Арга, аргачлал: Бид энэхүү судалгааг тохиолдол хяналтын судалгааны загварыг ашиглан, 2024 оны 6 дугаар сараас 10 дугаар сар хүртэл 176 оролцогчийг хамруулав. Генеалогийн аргаар төрөл ойртсон нь батлагдсан нийт 32 гэр бүлээс судалгааны шалгуурыг хангасан 47 оролцогчийг тохиолдлын бүлэгт хамруулсан ба хяналтын бүлэгт 129 оролцогчийг хамруулав. Үр дүн: Төрөл ойртсон бүлэг болон удам төрлийн хамааралгүй бүлгийн A-B товгорын судлын тоо мэдэгдэхүйц ялгаатай байв (p<0.05). Дүгнэлт: Судалгааны үр дүнгээс харвал төрөл ойртсон гэр бүлийн гишүүдийн дерматоглификийн арга нь төрөл ойртолтын шалтгаант удамшлын эмгэгийн оношилгоонд хэрэглэх арга хэрэгсэл байж болох тул эмнэлзүйн хэрэглээнд нэмэлтээр хоёр бүлгийн хурууны хээ, алганы хээний давтамж, ялгааг үнэлэх, хэв маягийн эрчим, Данкмейжерийн индекс, Фурухата индекс, “atd”, “dat” болон “tda” өнцгийн үнэлгээ гэх дерматоглификийн шинж чанаруудыг үнэлэх шаардлагатай байна.