Даваа–Баасан 08:30–20:00 · Бямба 09:00–16:00
Now showing 1 - 10 of 20
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Therapeutic effects of traditional Chinese herbal prescriptions for primary dysmenorrhea
    (Elsevier BV, 2019-01) ;
    Wu, Zeng-guang
    ;
    Zhang, Si-chao
    ;
    Hu, Peng
    ;
    Zhang, Hai-yan
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    The Potential Effect of Traditional Herbal Medicine on Bile Flow in CC14-Induced Liver Injury Model
    (Mongolian National University of Medical Sciences, 2024-09-27) ;
    Tuul Khalzaibaast
    ;
    ; ;
    Chimedragchaa Chimedtseren
    Objective: To investigate whether the modified Mongolian traditional medicine Yaman Serdeg-3 (NYS-3) effects the biliary excretion in the carbon tetrachloride-induced liver injury model. Methods: Forty-seven male and female Sprague-Dawley rats were divided into 5 groups: Group I healthy group (n=12); Group II healthy group + NYS-3 (n=9); Group III liver injury model (n=10); Group IV liver injury model + Chinese medicine Hua gan Pian (n=10); Group V liver injury model + NYS-3. Experimental groups II-V, received corresponding medicinal preparations for 2 weeks. The dose of Hua gan Pian (HGP) was 0.046g/ml while the dose of NYS-3 was 2.025g/ml. For the acute induction of liver injury, the rats were orally administered 40% CCl4 in olive oil (4 ml/kg) twelve hours after the last administration of preparations. Results: At the first 15-minute interval, the highest bile flow was observed in Group II rats, which were administered NYS-3. This phenomenon continued at the second 15-minute interval, also. However, at the third 15-minute interval, the bile flow decreased sharply in Group II. On the other hand, in the liver injury model, untreated or pre-treated rats had significantly different bile flows. For example, in the first half of the experiment, both non-treated and HGP pre-treated groups had similar bile flow, while, the group pre-treated with NYS-3 had significantly low bile flow. Then, after 45 minutes of the experiment, the bile flow became similar amounts in both pre-treated groups. Conclusion: We conclude that the NYS-3 administration had increased the bile flow at 3rd 15min of interval, which is higher than positive control group where liver injury model rats received HGP.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Identifying key crude drugs used to treat skin diseases, mentioned in some ancient medical books
    (2026-01-28)
    Hugejiletu
    ;
    Javkhlan Bold
    ;
    ; ;
    Bold Sharav
    It has been 35 years since Mongolian traditional medicine was revived and developed. During this time, dozens of textbooks and works have been published in traditional medicine research, and dozens of professional personnel have been trained. To do this, the knowledge given to traditional medicine students must be evidence-based and an optimal combination of tradition and innovation. In addition, the need to develop some branches of traditional medicine that have not been studied and whose care services are almost forgotten remains an urgent problem. One such field is the dermatology conventional medicine field, and we conducted this study to provide a scientific basis and evidence for the knowledge of medicinal crude drugs and medicinal ingredients used in the field. The crude drugs of traditional medicine for treating skin diseases are "Four Medical Tantras," "Handbook of Pharmacognosy," "Gso dpyad bdud rtsi 'i chu rgyun gyi cha lag gi nang tshan gyi sman so so'i mngon brjod dang ngos 'dzin shel dkar me long," "Gso by bud rtsi'i 'khrul med ngos 'dzin bzo rig me long du rnam par shar ba mazes matcher mig rgyan shes bya ba bugs so" were determined from the ancient medical books. These include Chelidonium majus L, Cassia obtusifolia L, Acacia (Сatechu Willd), Sesamum indicum DC, Ammopiptanthus mongolicus (Maxim) Cheng, Sambucus manshurica L, Galium verum L. By elucidating the early and present use of these medicinal crude drugs found in the pharmacology scriptures, further detailed research will provide an opportunity for the production of medicines and pharmaceutical products for skin diseases.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Нэмэрт ямаан сэрдэг-3 найрлагын цөсний эмгэг загварт үзүүлэх зарим үр дүн
    (2025-01-01)
    Р.Мөнхжаргал
    ;
    Ч.Чимэдрагчаа
    ;
    ;
    Х.Туул
    ;
    Үндэслэл: Уламжлалт анагаах ухаанд элэг, цөсний өвчлөлийн үед Элэг хэрэглэдэг жор найрлагын нэг болох Ямаан сэрдэг-3 найрлага нь Цөс элгэнд цус дэлгэрсэн, арьс шарлах, шарын орны өвчин, хорын болон Гашуун банздоо борын өвчин, цөсний урсгалыг сайжруулах, цөсний хүүдийн үрэвсэлт Ямаан сэрдэг эмгэгүүдийг анагаах үйлдэлтэйг уламжлалт анагаах ухааны эртний судар АМ Т бичгүүдэд тэмдэглэсэн байдаг бөгөөд судлаач С.Хишигжаргал (2010) Ямаан сэрдэгийн хуурай экстракт нь цөс нийлэгжүүлэн ялгаруулах ба цөсний детергент үйлдлээс хамгаалах ивэдхтэй болохыг баталсан байдаг.12 Мөн судлаач С.Чинсанаа (2015), судлаач Х.Даариймаа (2006) нар тус тус Гашуун банздоо (8аи§8игеа атага ^ .) ^С ) ургамал нь цөсний ялгаралтын үйл ажиллагаанд эергээр нөлөөлж, цөс зогсонгишлыг бууруулж байгааг судлан тогтоосон нь тус ургамлыг нэмэр тавьж элэг, цөсний эмгэг загвар үүсгэн энэхүү судалгааны ажлыг хийхэд чиглэв.3-5 Зорилго: Нэмэрт Ямаан сэрдэг-3 найрлагын цөсний эмгэг загварт үзүүлэх нөлөөг тодорхойлох. Арга, аргачлал: Бид судалгаандаа 40%ийн СагЪоп 1е1гасЫопйе [СС14] 4мл/кг тунгаар үүсгэсэн элэгний эмгэг загвар Нэмэрт Ямаан сэрдэг-3 (НЯС-3) найрлагыг 2.025гр/кг их тунгаар өгч, харьцуулах бүлэгт элэг хамгаалах үйлдэлтэй хятад эм Хү Ган пиан эмийг 0.093гр/кг тунгаар өглөө бүр өдөрт нэг удаа өгч үр дүнг тооцсон. 0.5% а-пар!Ъу1 ^8о1Ыосуапа1е [СПН7^ ] АЭТ1 60 мг/кг тунгаар үүсгэсэн цөсний урсгал саатуулах эмгэг загвар үүсгэж, харьцуулах бүлэгт Урсофальк эмийг 0.085гр/кг тунгаар мөн НЯС-3 найрлагын 0.675гр/ кг бага тун, нэмэрт НЯС танг 1.35гр/кг дунд тун, НЯС-3 танг 2.025гр/ кг их тунгаар тус бүр 21 хоног уулгаж эрүүл бүлэгтэй харьцуулан үр дүнг тооцсон. Үр дүнд бүлэг тус бүрийн элэгний эдийн шинжилгээний үр дүнд дүн шинжилгээ хийв. Үр дүн: НЯС-3 найрлагын их тунгийн бүлгийн элэгний эдийн эсийн бүтэц хадгалагдсан, судаснууд жигд бус цустай, үүдэн гурвал тойрч архаг үрэвслийн их нэвчдэстэй байгаа ч хяналтын бүлэгтэй харьцуулахад үрэвслийн эсийн нэвчдэс багассан, харьцуулах эмийн бүлэгтэй харьцуулахад элэгний үрэвслийн эсийн нэвчдэс их байгаа нь бидний судлагдахуун болох НЯС-3 найрлагын цөс ялгаруулах үйлдэл нь илүү байдагтай холбон тайлбарлаж болохоор байна. Түүнчлэн НЯС-3 тангийн тус эмгэг загварын элэгний эдийн шинжилгээнд бага тун болон дунд тунгийн бүлэгт үүдэн гурвал болон эс завсраар цөөн архаг үрэвслийн эстэй байсан бол НЯС-3 тангийн их тунгийн бүлэгт үүдэн гурвал болон эс завсраар сийрэг, маш цөөн архаг үрэвслийн эстэй байгаа нь цөсний урсгалыг нэмэгдүүлэх үйлдэлтэй байгаа нь ажиглагдаж байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Хоол зүйч Монгол түшмэл нарын хятад хэлээр туурвисан бүтээл дэх арьсны өвчин судлалтай холбоотой баримтуудыг тодруулан судалсан нь
    (2024-12-21)
    Хөгжилт (Hugejiletu)
    ;
    ;
    Я.Энхтөр
    ;
    Үндэслэл: Монголчуудын бүтээн бий болгосон арьсны өвчин судлалтай холбоотой өв, уламжлалыг судлахдаа юуны өмнө түүх, эх сурвалжийн судалгаагаар дамжуулан арьс судлалын онолын ойлголт, арьсны өвчнийг эмчлэх, түүнээс сэргийлэх аргыг орчин цагийн анагаах ухааны арьс судлалын салбарын хөгжилтэй хослуулан шинэчлэх нь нэн чухал шаардлагатай байна. Тиймээс 1330 онд Хятад хэлээр бичсэн Хүсэхүйн “Идээ, ундааны жинхэнэ товч” номонд буй арьс судлалтай холбоотой мэдээ, баримтуудыг судлах нь бидний судалгааны үндэслэл боллоо. Зорилго: Хүсэхүйн “Идээ, ундааны жинхэнэ товч” номонд буй арьсны өвчин судлалын хөгжилтэй холбоотой мэдээ, баримтууд, арьсны өвчний нэршил, ангиллыг тодруулан судлах. Арга, аргачлал: Уламжлалт анагаах ухааны судрууд нь уг гарал, бүтцийн хувьд олон шинжлэх ухааныг хамардаг учраас шинжлэх ухаанд түгээмэл хэрэглэдэг системийн нийтлэг аргуудыг ашиглах нь нэн зохимжтой байдаг. Бид уг номонд буй шинжлэх ухааны ойлголтуудыг стандартчилах, цэгцлэх, ялангуяа анагаахын шинжлэх ухааны онол, өвчний ангилал, нэр томьёо, төсөөллийг системчлэх, нэг мөр болгох, арьсны өвчин судлалын хөгжилтэй холбоотой мэдээ, баримтуудыг тогтооход системийн түгээмэл, нийтлэг аргыг нэгтгэн дүгнэх, судлан гаргахад ашиглав. Үр дүн: Монгол эрдэмтдийн Хятад хэлээр бичсэн ном судрын дотроос одоогоор хамгийн их судлагдсан ном нь 14 дүгээр зууны Монголын анагаах ухааны эртний бүрэн зохиол болох Хүсэхүйн 1330 онд бичсэн “Идээ ундааны жинхэнэ товч” зохиол юм. Өнөөгийн байдлаар Монгол Улсын арьс судлалын түүх сүүлийн 100 жилээр хязгаарлагдаж байгаа ба “Идээ ундааны жинхэнэ товч” бүтээлд байгаа арьс судлал, арьсны өвчтэй холбоотой баримтуудыг нэг бүрчлэн судалснаар уг салбарын түүхийг 14 дүгээр зуунаас эхлүүлэх баримт буй нь тодорхойлогдлоо. Дүгнэлт: Юань улсын Монгол хаадын идээ ундааг хариуцсан эмч түшмэл, Монгол үндэстэн Хүсэхүйн 1330 онд хятад хэлээр бичсэн “Идээ, ундааны жинхэнэ товч” зохиолд буй арьсны өвчин судлалын хөгжилтэй холбоотой мэдээлэл, арьсны өвчний нэршил, ангилал нь Монголын анагаах ухааны хамгийн эрт үеийн сурвалж бичгийн баримтууд юм. Бидний олж тогтоосон анагаах ухааны олон салбарын эмчилгээ, засалд идээ ундаагаар эмчлэх аргын хүрээнд арьсны өвчтэй холбоотой нийт 12 баримт байв. Эдгээр баримтуудад арьс хөрс хатангиртах, арьс хөрсөнд халуун яр шарх гарах, арьс мах татвалзах гэсэн арьсны өвчтэй холбоотой 3 нэршил байгааг тодруулав. Бусад нь баримт нь эрүүл арьсны шим тамир, арьс махыг шимжүүлэх, арьс хөрсийг цэвэршүүлэх, арьс махыг төлжүүлэх, арьс хөрсийг өнгөжүүлэх, арьсны өнгийг сэргээх тус эрдэмтэй идээ ундаа, эмийн талаар өгүүлсэн байнгаа нь тогтоогдлоо.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Уламжлалт анагаах ухааны хүний төрөлх өвөрмөц чанар болон биохимийн зарим үзүүлэлт хоорондын хамаарал
    (2025-01-01)
    Шилийнцэцэг
    ;
    ;
    Д.Цэнд-Аюуш
    ;
    Э.Дэлгэрэхзаяа
    ;
    У.Номин-Эрдэнэ
    Үндэслэл: Уламжлалт анагаах ухааны онолын үүднээс хүний төрөлх өвөрмөц чанарын байдал нь физиологийн түвшинд харилцан нөлөөтэй гэж судлаачид үздэг. Биеийн өвөрмөц чанарын ялгааг судлах нь өвчний эрсдэлээс урьдчилан таамаглах, оношилгоо, эмчилгээний арга барилыг боловсронгуй болгоход чухал ач холбогдолтой. Иймээс уламжлалт анагаах ухааны хүний төрөлх өвөрмөц чанарын онцлогийг физиологийн зарим үзүүлэлтүүдтэй холбон тайлбарлах, хоорондын хамаарлыг тогтоох нь эмнэлзүйн ач холбогдолтой бөгөөд өвчний эрсдэлийг урьдчилан таамаглах, хувь хүнд чиглэсэн эмчилгээний арга барилыг боловсруулахад чухал ач холбогдолтой зэрэг нь энэхүү судалгааны үндэслэл боллоо. Зорилго: Хүний биеийн төрөлх өвөрмөц чанар болон зарим биохимийн үзүүлэлт хоорондын хамаарлыг тогтоох. Арга, аргачлал: Хүний биеийн төрөлх өвөрмөц чанарыг цахим өгөгдөл ашиглан тодорхойлж, тэдгээрийн онцлогийг цусан дах шээсний хүчил, креатинин, мочевин ----------------------------ба сахрын үзүүлэлт хоорондын хамаарлыг тодорхойлсон. Үр дүн: Судалгаанд нийт 102 оролцогчийг хамруулсан бөгөөд үүнээс өвөрчлөлийн хувьд Шар-Хий 28 (27.45%) хавсарсан байдал дийлэнх байсан бол Хий-Бадган 13 (12.75%) өвөрчлөл хамгийн бага байлаа. ХийШар хавсарсан өвөрмөц чанартай хүмүүсийн мочевин түвшин хамгийн өндөр 4.47ммоль/л, Бадган-Шар өвөрмөц чанартай хүмүүсийнх хамгийн бага 4.15 ммоль/л. Шар-Хий өвөрмөц чанартай хүмүүсийн шээсний хүчлийн түвшин хамгийн өндөр 316.15 цто1Ш, Бадган-Шар өвөрмөц чанартай хүмүүсийнх хамгийн бага 261.36 ито1Ш (/><0.001). Түүнчлэн Бадган-Хий өвөрмөц чанартай хүмүүсийн креатинин түвшин хамгийн өндөр 73.51мкмоль/л, Бадган-Шар өвөрмөц чанартай хүмүүсийнх хамгийн бага 63.97 мкмоль/л (/<0.001). Харин Хий-Бадган өвөрмөц чанартай хүмүүсийн сахрын түвшин хамгийн өндөр 4.59 ммоль/л, ХийШар өвөрмөц чанартай хүмүүсийнх хамгийн бага 4.21ммоль/л. Бөөрний үйл ажиллагааны үзүүлэлтүүд (ялангуяа креатинин) ба цусны сахрын түвшин хооронд хамааралтай байнв (г=0.67, /< 0.01). Шээсний хүчил, Креатинин өндөр байх тусам цусан дахь чихрийн түвшин өндөр байх хандлагатай байнв. Энэ нь өвөрмөц чанаруудын мочевин, шээсний хүчил, креатинины түвшингийн ялгааны бөөрний өвчин буюу чихрийн шижин өвчнийг урьдчилан таамаглахад ашиглагдаж болохыг илтгэж байнв. Дүгнэлт: Уламжлалт анагаах ухааны хувь хүний төрөлх өвөрмөц чанараас хамаарч бөөрний болон цусны чихрийн үзүүлэлтүүд харилцан ялгаатай, хамааралтай байгаа нь чихрийн шижин ба бөөрний өвчлөлийн байдлыг үнэлэх боломжтой. Хувь хүний төрөлх өвөрмөц чанарыг тодорхойлох нь чихрийн шижин ба бөөрний өвчний оношилгоо, эмчилгээ, урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээг сайжруулахад ач холбогдолтой хэмээн үзэж байна. Хувь хүн Өвөрмөц чанар Мочевин Креатинин Шээсний хүчил Сахар
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    18-25 насны оюутнуудын хувь хүний төрөлх өвөрмөц чанарыг мэдээллийн технологид суурилан тодорхойлох нь
    (2025-01-01)
    Э.Дэлгэрэхзаяа
    ;
    ;
    Н.Нямсайхан
    ;
    Т.Жаргалмаа
    ;
    Үндэслэл: Хувь хүний махбодын өвөрчлөл, сэтгэхүйн урвалж чанарын онцлогууд нь өөр хоорондоо салшгүй холбоотой бөгөөд тэдгээрийг хамтад нь цогц байдлаар судлах нь зүйтэй юм. Уламжлалт анагаах ухаанд хий, шар, бадганы сургаал нь хүний бие, хэл, сэтгэлийг нэгдмэл тогтолцоонд авч үздэг ба бие махбод эрүүл орших, өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх, өвчнийг оношлох, эмчлэх аргыг цогц байдлаар авч үздэг. Мөн нийт суралцаж буй оюутнуудын бие бялдрын үзүүлэлт хоорондын ялгаа биеийн бүрдэл болон хувь хүний төрөлх өвөрмөц чанар хоорондын хамаарал, ачаалал даах чадвар болон сэтгэл зүй хоорондын ялгааг гаргах нь энэхүү судалгааны үндэслэл болно. Зорилго: Нийт оюутнуудын хувь хүний төрөлх өвөрмөц чанарыг мэдээллийн технологи ашиглан тодорхойлж бие бялдрын үзүүлэлт хоорондын хамаарлыг тогтоох. Арга, аргачлал: Судалгааг харьцангуй эрүүл хүмүүст (харьцангуй эрүүл хүн гэж бие махбод дотоодод нь эмгэг өөрчлөлт орж байгаа боловч тэр нь уг хүний хөдөлмөрийн чадвар, амьдралын идэвхтэй байдлыг алдагдуулахгүй байхыг хэлнэ) эмнэлзүйн ажиглалт болон нэг агшны загвараар хийж гүйцэтгэв. Үр дүн: Нийт судалгаанд оролцогсдын насны бүтцийн хувьд 19-25 насны хүмүүс оролцсон бөгөөд дундаж нас 21.5 настай хүмүүс байв. Биеийн өндрийн хувьд хамгийн багадаа 149см, хамгийн өндөр нь 198см дундаж нь 165.7см байна. Биеийн жингийн хувьд хамгийн багадаа 37кг, байсан бол хагийн ихдээ 111кг бөгөөд дундаж жин 61.55 кг байв. БЖИ-ийг харьцаанаас үзэхэд багадаа 15.3, ихдээ, 36.3 дундаж нь 22.36 байна. Судалгаанд оролцогсод хүйсийн хувьд эмэгтэй оюутнууд түлхүү (76.4%) оролцож эрэгтэй (23.6%) оюутнууд нь бага оролцсон байна. Судалгаанд оролцогчдын өвөрмөц чанарыг дийлэнх хоёр махбодоор нь салгаж үзвэл Шар дийлэнх хий хавсарсан өвөрчлөл 21.2%, шар дийлэнх бадган хавсарсан өвөрчлөл 30.8%, хий дийлэнх шар хавсарсан өвөрчлөл 19.6% тус тус эзэлж байв. Стрессийн асуумжийн хувьд хамгийн багадаа 0 оноотой ихдээ 50 оноотой байгаа бөгөөд дундаж нь 20.6 оноотой буюу дунджаас жаахан доогуур сэтгэл зүйн үзүүлэлттэй байгаа хэмээн гарч байгаа юм. Өвөрчлөл болон сэтгэл зүйн асуумж нь хоорондын хамаарал К=0.323** буюу Р=0.001 буюу эерэг бөгөөд сул хамааралтай байгаа юм. Энэ нь сэтгэл зүйн үзүүлэлт дунджаас доогуур байгаа нь өвөрчлөлөөс маш бага хамааралтай байна. Дүгнэлт: Хавсарсан төрөлх өвөрмөц чанартай судалгаанд оролцогчдын аль махбод дийлэнхээс хамаарч биеийн бүрдлийн үзүүлэлттэй шууд болон сөрөг хамааралтай байгаа нь хүн бүрийн биеийн бүрдлийн үзүүлэлт харилцан адилгүй байна. Төрөлх өвөрмөц чанар болон стрессийн төвшин хооронд эерэг бөгөөд сул хамааралтай байгаа нь лавшруулан үзэх шаардлагатай байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Хугацаат цэргийн албан хаагчдын төрөлх өвөрмөц чанарыг бие бялдрын зарим үзүүлэлт, стрессийн түвшинтэй уялдуулан судалсан үр дүн
    (2024-05-13) ;
    Э.Дэлгэрэхзаяа
    ;
    Б.Батбаатар
    ;
    ;
    Д.Цэнд-Аюуш
    Үндэслэл: Уламжлалт анагаах ухааны хий шар, бадганы онол нь хүний бие, хэл, сэтгэлийг нэгдмэл байдлаар тайлбарладаг бөгөөд бие махбод эрүүл орших, өвчнөөс урьдчилан сэргийлэх, өвчлөх, өвчнийг оношлох, эмчлэх аргыг онол арга зүйн хүрээнд цогц байдлаар авч үзэх үндэслэл болдог1. Өөрөөр хэлбэл хувь хүний эрүүл мэндийн системийг тогтолцоогоор авч үзэх, хүн бүрд нийцүүлэн оношилгоо эмчилгээний цогц нэгдмэл байдлыг хангахаар ажиллаж байгаа юм3. Монгол улсын тогтвортой хөгжил-2030 бодлогод Монгол хүний дундаж наслалтыг уртасгах төрийн бодлогын хүрээнд ялангуяа Монгол эрэгтэйчүүдийн дундаж наслалтыг нэмэгдүүлэх үндэсний бодлогын хүрээнд бид харьцангуй эрүүл цэргийн насны эрэгтэйчүүдийн дунд хувь хүний төрөлх өвөрмөц чанарыг тодорхойлох нь цаашид нийгмийн хариуцлагын хүрээнд Монгол эрэгтэйчүүдийн дундаж наслалтыг нэмэгдүүлэхэд ач холбогдолтой зэрэг нь энэхүү судалгааг хийх үндэслэл боллоо. Зорилго: Хугацаат цэргийн албан хаагчдын төрөлх өвөрмөц чанарыг сэтгэл зүйн онцлогтой харьцуулан судлах. Арга, аргачлал: Бид энэхүү судалгааг АШУҮИС, Монгол анагаах ухааны олон улсын сургууль, Зэвсэгт хүчний дугаар ангийг түшиглэн нэг агшингийн болон эмнэлзүйн ажиглалтын загвараар хийж гүйцэтгэсэн. Судалгааны ажлын үр дүнгийн тоон мэдээллийг боловсруулахдаа Microsoft Excel, ЅРЅЅ26.0 (IBM software, Inc. USA) программуудыг ашиглан, дундаж утга, стандарт хазайлт, стандарт үзүүлэлтүүдийг тус тус тодорхойлон, хамаарлыг Пирсоны корреляцийн аргаар тооцоолов. Үр дүн: Судалгаанд нийт 107 хугацаат цэргийн албан хаагч (ХЦАХ) хамрагдаж хасах шалгуураар 20 ХЦАХ хасагдаж нийт 87 хүн оролцсон. Судалгаанд хамрагдагсдын дундаж нас нь 19±1.18 жил байлаа. ХЦАХ-ын 17 (19.5%) хий давамгай шар хавсарсан, 8 (9.2%) хий давамгай бадган хавсарсан, 5 (5.7%) бадган давамгай хий хавсарсан, 7 (8.0%) бадган давамгай шар хавсарсан, 27 (31.0%) шар давамгай хий хавсарсан, 22 (25.3%) шар давамгай бадган хавсарсан өвөрчлөлтэй тодорхойлогдсон ба 1 (1.1%) хүн хурмал өвөрчлөлтэй тодорхойлов. Хамрагсдын стрессийн түвшин бага зэргийн стресстэй (0)-2 (2.29%), дундаас доогуур (1)-13 (14.94%), дундаас дээгүүр (2)-16 (18.39%), өндөр (3)-54 (62.06%), маш өндөр (4)-2 (2.29%) байсан ба шар давамгай хий хавсарсан өвөрчлөлтэй ХЦАХ-ын стрессийн түвшин өндөр байна. Дүгнэлт: 1. Дэвшилтэт технологийг практикт нэвтрүүлэх суурь баримжаа үзүүлэлт болох хугацаат цэргийн алба хаагчдын төрлөх өвөрмөц чанар нь хий шар, шар хий давамгай илэрсэн (31%), сэтгэл зүйн онцлогийн үзүүлэлтэд шар хий хавсарсан өвөрчлөл дийлэнх хувийг эзэлж байна. (88.2%) 2. Хий шар хавсарсан өвөрчлөлтэй хамрагдагсдын хөлийн булчин, гарын атгалтын хүч тус тус урвуу хамааралтай, шар бадган хавсарсан махбодтой хамрагдагсад статистик үнэн магадтай байна. (P=0.00)
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Хүүхдийн төрөлх өвөрмөц чанарыг бие бялдрын үзүүлэлт болон биеийн бүрдэлийн бүрэлдэхүүний үзүүлэлт хоорондын холбоо хамаарлыг судалсан дүн
    (2025-12-05)
    Г.Нямдорж
    ;
    ;
    Г.Энхболд
    ;
    М.Туул
    Үндэслэл: МУАУ-д хий, шар, бадганы сургаалд үндэслэн хүний бие бялдрын өвөрчлөлийг хийн, шарын, бадганы дан 3, “хий-бадган”, “шар-бадган”, “хий-шар” гэсэн хавсарсан 3 өвөрчлөл, хий, шар, бадган гурвуулаа хурсан нэг өвөрчлөл бүгд 7 зүйл өвөрчлөл болгон авч үздэг байна. Монгол уламжлалт анагаах ухааны хүний өвөрчлөлийн тухай сургаал нь хувь хүний мөн чанарыг биеийн, физиологийн, оюун сэтгэцийн, зан үйлийн онцлог шинжээс гадна түүний оршин байгаа орчны нөлөөг тооцон тайлбарладаг.1-4 Дэлхийн улс орнуудад хүүхдийн таргалалт өндөр тархалттай тулгамдсан асуудал болж байгаа төдийгүй Монгол Улсын 5-19 насны таргалалттай хүүхдийн тоо 2030 он гэхэд 79.648 буюу 19%-д хүрнэ гэж тооцоолсон байна.7 Иймд хүүхдийн хувь хүний төрөлх чанар, бие бялдрын үзүүлэлт, биеийн бүрдэлийн бүрэлдэхүүний үзүүлэлтийг холбон судлах шаардлагатай байгаа нь энэхүү судалгааны үндэслэл болж байна. Зорилго: Хүүхдийн (1117 нас) хувь хүний төрөлх өвөрмөц чанарыг тогтоож, бие бялдрын үзүүлэлт, биеийн бүрдэлийн бүрэлдэхүүний үзүүлэлт хоорондын холбоо хамаарлыг судлах. Арга, аргачлал: Энэхүү судалгааг аналитик судалгааны агшны загвараар хийв. Судалгааг Улаанбаатар хотын Сүхбаатар дүүргийн ерөнхий боловсролын Эрдмийн хөтөч 58-р сургуулийн 11-17 насны 459 хүүхдийг санамсаргүй түүврийн аргаар сонгон авч судалгаанд хамруулав. Судалгаанд хамрагдсан 11-17 насны хүүхдийн хувь хүний өвөрмөц чанарыг судлаач Б.Дагвацэрэн, Ө.Батчимэг (2003) нарын боловсруулсан “Монгол уламжлалт анагаах ухааны хүний биеийн өвөрчлөлийн хэв шинж”-ийг тодорхойлох аргаар WEB1 өгөгдөлд суурилсан 19 өгөгдөлд 44 шинжээр тодорхойлов. Биеийн бүрдэлийн бүрэлдэхүүний үзүүлэлтийг Tanita DC430a загварын аппарат ашиглан тодорхойлов. Статистик боловсруулалтыг SPSS-27.0 программыг ашиглан гүйцэтгэсэн. Үр дүн: Хүүхдийн 11-13 насанд бадган шар, хий бадган, хий шар, бадган хий, шар хий, өвөрмөц чанар давамгайлж бадган хий илүү бол 14-17 насанд шар хий, хий шар, шар бадган өвөрмөц чанар давамгайлж шар хий, хий шар давамгай ажиглагдлаа. Энэ нь хүүхдийн өсөлтийн онцлогтой холбоотой байж болно. Хөвгүүдийн биеийн өндрийн дундаж 158.35±1.13 (118-175 см), охидынх 154.94±0.61 (116-175 см), хөвгүүдийн биеийн өндөр 3.41 см-ээр охидоос илүү (p<0.05) байна. Хөвгүүдийн бэлхүүсний тойргийн дундаж 69.66±0.79 (60-110 см), охидынх 67.77±0.66 (29.50-108 см), хөвгүүдийн бэлхүүсний тойрог 1.89 см-ээр охидоос илүү (p<0.05 ) байгаа нь статистик магадлалтай байна. Судалгаанаас үзэхэд охидын бие дэх өөхний хувь, бие дэх өөхний жин хөвгүүдээс илүү, хөвгүүдийн араг ясны булчингийн эзлэх хувь, араг ясны эзлэх жин, булчингийн эзлэх хувь, булчингийн эзлэх жин охидоос их байна. Үүнийг 11-17 насны охид, хөвгүүдийн бэлгийн бойжилтын үеийн дааврын ялгаатай холбон тайлбарлаж болно. Биеийн жингийн индекс, бэлхүүсний тойрог, бие дэх өөхөн эдийн эзлэх хувь, дотор өөхний эзлэх хувь, өдөрт зарцуулдаг бодисын солилцоо, таргалалтын зэрэг, ясны жинтэй хий шар, шар хий өвөрмөц чанар урвуу сул хамааралтай байна. Дүгнэлт: 1. Хүүхдийн 11-13 насанд бадган шар, хий бадган, бадган хий, шар хий өвөрмөц чанар давамгайлж бадган хий илүү бол 14-17 насанд шар хий, хий шар, шар бадган өвөрмөц чанар давамгайлж шар хий, хий шар давамгай байна. 2. Хүүхдийн бие бялдрын үзүүлэлтийг хүйсээр харьцуулахад хөвгүүдийн биеийн өндөр, бэлхүүсний тойрог охидоос илүү байна. Хүүхдийн биеийн бүрдэлийн бүрэлдэхүүний үзүүлэлтийг харьцуулахад охидын бие дэх өөхний хувь, бие дэх өөхний жин хөвгүүдээс илүү, хөвгүүдийн араг ясны булчингийн эзлэх жин, булчингийн эзлэх хувь, булчингийн эзлэх жин охидоос их байна. 3. Биеийн жингийн индекс, бэлхүүсний тойрог, бие дэх өөхний эзлэх хувь, таргалалтын зэрэгтэй бадган дан, бадган хий өвөрмөц чанар шууд сул, араг ясны булчингийн эзлэх хувь, булчингийн эзлэх жин, бие дэх усны эзлэх хувь, булчингийн эзлэх хувь, бие дэх уургийн эзлэх хувьтай хий шар, шар хий өвөрмөц чанар шууд сул хамааралтай байна.
  • Some of the metrics are blocked by your 
    Item type:Publication,
    Хүзүүний архаг өвдөлтийг Цай-архин заслаар эмчлэх асуудалд
    (2024-11-07)
    Цолмон
    ;
    Оюунтуяа
    ;
    Мандуна
    ;
    ;
    Үндэслэл: Хүзүүний архаг өвдөлтийн үед Монгол анагаах ухааны халуун жин төрлийн нэг болох цай архин засал эмчилгээ нь эмнэлзүйн хүрээнд үр дүнтэй байгаа тохиолдлууд цөөнгүй байгаа бөгөөд энэ чиглэлээр судалгаа хий шаардлагатай байна. Зорилго: Монгол анагаах ухааны цай-архин засал эмчилгээний хүзүүний архаг өвдөлтийн үед үзүүлэх үр дүнг судлах. Арга, аргачлал: Бид судалгааны ажлыг АШУҮИС-ийн Монгол анагаах ухааны төв эмнэлэг, ӨМӨЗО-ны Ордос аймгийн Ордос Монгол эмнэлгийг тус тус түшиглэн эмнэлзүйн ажиглалт судалгааны аргаар хийж гүйцэтгэв. Судалгаанд нийт 119 хүзүүний архаг өвдөлттэй үйлчлүүлэгч хамрагдаж тэдгээрийн эмчилгээний өмнөх, эмчилгээний дараах өвдөлтийн хүч VAS үнэлгээ, өвдөлтийн эрчим (Digital Algometer), амьдралын чанарыг тодорхойлох асуумж (EQ-5D), хүзүүний чадвар алдалтын индекс NDI асуумж судалгааг тус тус ашиглан үр дүнг тооцов. Үр дүн: судалгаанд нийт 119 тохиолдлыг хамруулсан бөгөөд үүнээс 21-65 насны 45 нь эрэгтэй (37.8%), 74 нь эмэгтэй (62.2%), дундаж нас 45.78±10.57 жил байлаа. Өвдөлтийг хүчийг VAS оноогоор үнэлэхэд эмчилгээний өмнө 5.25±0.98 байхад эмчилгээний дараа 1.55±1.08 буюу 29.5 хувиар статистикийн ач холбогдол бүхий (P<0.001) буурсан. Харин өвдөлтийн эрчмийг тэсвэрлэх байдал нь эмчилгээний өмнө 929.83±188.59 байхад эмчилгээний дараа 1463.03±74.07 буюу 63.5 хувиар нэмэгдэгч (P<0.001) байлаа. Хүзүүний чадвар алдалтын индекс (NDI) эмчилгээний өмнөх үетэй (10.53±2.81) харьцуулахад эмчилгээний дараах (1.23±1.00) буурсан (P<0.001) байна. Цай архин засал эмчилгээ нь эмчилгээний өмнөх үетэй (12.46±2.77) эмчилгээний дараах амьдралын чанарын үзүүлэлттэй харьцуулахад EQ-5D (5.25±0.49) буурч (P<0.001) байгаа нь ажиглагдлаа. Дүгнэлт: Монгол анагаах ухааны цайархин засалаар хзүү, сээр нурууны өвдөлт намдаан, эмнэлзүйн шинж тэмдгийг багасган, амьдралын чанарыг нэмэгдүүлэх үр дүнтэй байгаа нь тодорхойлогдлоо.